سبلان ما گزارش میدهد؛
اوجگیری دوباره معضل آتشزدن بقایای کشاورزی در پارسآباد
همزمان با آغاز برداشت غلات، آتشزدن بقایای کشاورزی بار دیگر به تهدیدی جدی برای خاک، محیطزیست و سلامت مردم تبدیل شده است؛ اقدامی که با وجود ممنوعیت قانونی، همچنان در برخی مزارع ادامه دارد و خسارتهای بلندمدتی بر جای میگذارد.
به گزارش خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «سبلان ما»، با شروع فصل برداشت غلات در استانهای مختلف کشور، معضل تکراری آتشزدن کاه و کلش و دیگر بقایای محصولات کشاورزی بار دیگر به یکی از جدیترین چالشهای حوزه محیطزیست و کشاورزی تبدیل شده است. اقدامی که به گفته کارشناسان، نهتنها ارزشهای حیاتی خاک را نابود میکند، بلکه سلامت مردم، تنوع زیستی و آینده کشاورزی کشور را نیز در معرض تهدید قرار میدهد.
خسارتهای جبرانناپذیر آتش زدن بقایای مزارع به خاک
هر سال پس از پایان برداشت، در بخش زیادی از اراضی کشاورزی کشور شاهد دود و آتش بقایای گیاهی هستیم؛ صحنههایی که اگرچه ظاهر زمین را پاکسازی میکند، اما به قیمت از بین رفتن حاصلخیزی خاک تمام میشود.
بابک احمدیاصل، کارشناس حفظ نباتات در توضیح پیامدهای آتش زدن بقایای کشاورزی به خبرنگار «
سبلان ما»، گفت: سوزاندن کاه و کلش و سایر بقایای گیاهی پس از برداشت محصول، یکی از رفتارهای زیانبار در اراضی کشاورزی است که بهطور مستقیم بر کیفیت خاک اثر میگذارد. به گفته وی، این اقدام موجب از بین رفتن مواد آلی خاک و نابودی بخشی از میکروارگانیسمهای مفید میشود؛ عناصری که نقش مهمی در پویایی، تغذیه و حاصلخیزی زمینهای کشاورزی دارند.
وی افزود: بقایای کشاورزی برخلاف تصور برخی کشاورزان، مادهای ارزشمند برای تقویت خاک محسوب میشود و بازگشت آن به زمین میتواند به بهبود ساختمان خاک و افزایش توان تولید کمک کند. اما با آتش زدن این بقایا، بخش قابل توجهی از ظرفیت طبیعی خاک از بین میرود و در نتیجه، حاصلخیزی زمین در طول زمان کاهش پیدا میکند.
احمدیاصل با اشاره به آثار فیزیکی این اقدام بر خاک تصریح کرد: حرارت ناشی از آتش باعث فشرده شدن بافت خاک و کاهش نفوذپذیری آن میشود. این وضعیت، زمینه را برای افزایش فرسایش بادی و آبی فراهم کرده و در نهایت میتواند پایداری تولید در اراضی کشاورزی را با تهدید جدی روبهرو کند.
ارسلان شیرافکن، کارشناس پایش محیط زیست نیز در گفتگو با خبرنگار «سبلان ما»، با هشدار نسبت به پیامدهای بلندمدت آتش زدن زمینهای کشاورزی پس از برداشت محصول گفت: این رفتار علاوه بر آسیبهای فوری، اثرات ماندگاری بر خاک و زیستبوم منطقه برجای میگذارد.
به گفته وی، سوزاندن بقایای گیاهی موجب نابودی موجودات زنده مفید خاک و حشرات سودمندی میشود که نقش مهمی در حفظ تعادل طبیعی و کنترل آفات دارند.
کارشناس پایش محیط زیست تأکید کرد: بسیاری از این موجودات و حشرات مفید، بخشی از چرخه طبیعی خاک هستند و از بین رفتن آنها میتواند تعادل زیستی مزارع را برهم بزند. در چنین شرایطی، زمینهای کشاورزی در برابر آفات، بیماریها و کاهش کیفیت خاک آسیبپذیرتر میشوند و وابستگی کشاورزان به نهادههای شیمیایی افزایش مییابد.
شیرافکن با اشاره به آثار درازمدت این اقدام تصریح کرد: تکرار آتشزدن اراضی پس از برداشت محصول میتواند به تغییر pH خاک و افزایش شوری زمین منجر شود. این مسئله در بلندمدت توان تولید اراضی را کاهش داده و احیای خاک را برای کشاورزان دشوارتر و پرهزینهتر میکند.
گزارش ۱۶ مورد تخلف آلودگی خاک به مراجع قضایی پارسآباد
با وجود ممنوعیت قانونی آتشزدن بقایای کشاورزی، این رفتار همچنان در برخی مناطق ادامه دارد. محمد قویدل، مدیرکل محیط زیست شهرستان پارسآباد، با اشاره به ابعاد قانونی این موضوع در گفتگو با خبرنگار «
سبلان ما»، اظهار کرد: بر اساس ماده ۲۰ قانون هوای پاک، آتشزدن بقایای کشاورزی یک جرم محسوب میشود. در این راستا کارشناسان و محیطبانان موفق شدهاند ۱۶ مورد تخلف آلودگی خاک را شناسایی و به مراجع قضایی معرفی کنند.
ارائه راهکارهای جایگزین به جای سوزاندن کلش
در کنار برخوردهای نظارتی، برخی واحدهای بزرگ کشاورزی مسیرهای جایگزین و پایدار را دنبال میکنند. علی میرزازاده مدیرعامل شرکت کشت و صنعت مغان، درباره روشهای این مجموعه برای مدیریت بقایای گیاهی به خبرنگار سبلان ما گفت: ما بقایای محصولات را در مرحله اول به مصرف دامها میرسانیم و باقیمانده را با استفاده از دستگاه خردکن به قطعات ریز تبدیل کرده و به خاک برمیگردانیم.
وی تصریح کرد: این کار باعث افزایش مواد آلی خاک میشود که حداقل استاندارد آن دو درصد است. همچنین قابلیت جذب رطوبت و آب در خاک را بهبود میدهد و در نهایت عملکرد محصول بعدی را افزایش میدهد.
آموزش؛ شرط تغییر یک عادت قدیمی
کارشناسان معتقدند کنار گذاشتن عادت دیرینه آتش زدن بقایای مزارع نیازمند آموزش، فرهنگسازی و ارائه راهحلهای عملی است. با این حال، افزایش آگاهی و استفاده از روشهای نوین میتواند از تهدیدهای زیستمحیطی و خسارتهای اقتصادی پیشگیری کند.
حفظ سلامت خاک، به معنای حفظ امنیت غذایی و تضمین آینده نسلهای بعدی است؛ موضوعی که بیشک توجه بیشتر همهی فعالان حوزه کشاورزی را میطلبد.
انتهای خبر/ ش
دیدگاهها