اینجا در اردبیل عاشقان حضرت عباس(ع) با پای پیاده و با نیتی که میان خود و خدای خویش دارند، راهی ۴۱ مسجد میشوند. هر قدم، استغاثهای و هر شمعی که در حیاط مسجد روشن میشود، شعلهای از امید است.
به گزارش خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «
سبلان ما»، تاسوعا در اردبیل تنها یک روز در تقویم نیست؛ روزی است که نبض تاریخ در رگهای شهر میتپد و آسمان و زمین، همنوا با حزن جانسوز علمدار کربلا، رنگی دیگر به خود میگیرند. اینجا، در پایتخت حسینی ایران، عشق به حسین (ع) و حضرت ابوالفضل العباس (ع) نه یک باور ساده، بلکه شناسنامهای است که بر پیشانی پیر و جوان این دیار حک شده است.
شب تاسوعا که فرا میرسد، گویی شهر در انتظار واقعهای بزرگ نفس در سینه حبس کرده است. اردبیل با بازار تاریخی و طاقهای آجریاش خود را برای آیینی آماده میکند که قرنها از دل جان مردمانش جوشیده است؛ آیین کهن شمعگردانی که قدمتی چند صد ساله دارد.
شمعگردانی؛ شناسنامه معنوی اردبیل
در روز تاسوعا، دستههای عزاداری محلات آرامآرام به سوی مساجد محلات و در نهایت به سوی بازار و میعادگاه همیشگی عزاداران در عالیقاپو حرکت میکنند. اینجا خبری از هیاهوی کاذب نیست و از گوشه گوشه این شهر از گذر هر کوچه ای این است که طنین «یا اباالفضل» و یا حسین است که به آسمان بلند میشود.
عاشقان حضرت عباس (ع) با پای پیاده و با نیتی که میان خود و خدای خویش دارند، پشت سر دسته عزاداری محلات راهی چهلویک مسجد میشوند. هر قدم، استغاثهای است و هر شمعی که در حیاط مسجد روشن میشود، شعلهای از امید برای دلهایی است که به کرامت قمر بنیهاشم دخیل بستهاند.
حاج غلامرضا محمدزاده، از پیرغلامان حسینی که سالها در رکاب دستههای عزاداری حضور داشته است، میگوید: این آیین، شناسنامه ماست. شمعی که ما روشن میکنیم تنها موم و فیتیله نیست؛ قطرهای از اشکی است که برای تشنگی حرم حسین ریختهایم.
او معتقد است در کنار این آیین، نباید از ریشههای اصیل سنتهای عزاداری غافل شد و میافزاید: همانطور که آیینهایی مانند «شاخسیواخسی» در مشگینشهر یا «بئشیکگردانی» در مناطق دیگر هویت مذهبی این استان را شکل میدهند، شمعگردانی اردبیل نیز نمادی از تداوم یک میراث کهن است؛ میراثی که از دوره صفویه به یادگار مانده و باید برای نسلهای آینده حفظ شود.
تاسوعا؛ بازگشت به عهدی کهن
پدری که دست در دست فرزندش برای شرکت در مراسم عزاداری آمده است، با چشمانی اشکآلود میگوید: آنچه در شب و روز تاسوعا در اردبیل میگذرد، فراتر از یک سوگواری است؛ نوعی بازگشت به خویشتن است. وقتی مردم از مسجدی به مسجد دیگر میروند و شمع روشن میکنند، گویی همان عهدی را تکرار میکنند که اجدادشان با خون سیدالشهدا بسته بودند.
او ادامه میدهد: این میراث با نفسهای گرم پیرغلامان زنده مانده و باید با ثبت و روایت این آیینها، چراغ راه نسلهای آینده شود.
اردبیل در تاسوعا کلاس درس وفاداری است
در میان جمعیت، مادری که طفل خود را در آغوش دارد و زیر لب لالایی حضرت علیاصغر (ع) را زمزمه میکند، میگوید: اردبیل در تاسوعا کلاس درس وفاداری است؛ جایی که تاریخ، معماری و عشق به اهلبیت در یک شب شمعباران به هم میرسند.
او میافزاید: هر شمعی که روشن میشود، قصهای از ارادت مردم به سقای دشت کربلاست. اینجا عشق به حسین (ع) در سینه مردم جریان دارد و از نسلی به نسل دیگر منتقل میشود.
انتقال عشق حسینی از نسلی به نسل دیگر
جوانی که با صدای بلند «یا ابالفضل» میگوید و همراه دسته عزاداری نوای «اگر خسته جانی دنن با حسین» سر میدهد، معتقد است: «شمعگردانی با شمع پایلاما در اردبیل فقط روشن کردن یک شعله نیست؛ بلکه انتقال عشق از نسلی به نسل دیگر است. از پدری که دست فرزندش را میگیرد تا به مسجد ببرد، تا جوانی که سبک عزاداری محلهاش را همانطور که از بزرگترها دیده ادامه میدهد.
او ادامه میدهد: در هیاهوی زندگی مدرن، اگر این آیینها ثبت و مستند نشوند، بخشی از حافظه هویت شیعی ایران از میان خواهد رفت. امروز وظیفه ما و نهادهای فرهنگی این است که این سنتها را از یک تجربه لحظهای به حافظهای ماندگار تبدیل کنیم.
در تاسوعای حسینی اردبیل یکپارچه نور و نواست؛ شهری که در آن هزاران شمع روشن میشود و هر شعله، روایتگر ارادتی دیرینه به حضرت عباس (ع) است. در این شب، شمعها زبان دلهای بیقرار مردمی هستند که قرنهاست عشق به حسین (ع) را در جان خود زنده نگه داشتهاند.
تاسوعای اردبیل؛ جایی که شمعها، زبان دلهای بیقرارند.
انتهای خبر/ ش
دیدگاهها