سبلان ما گزارش می‌دهد؛

جدال میان توسعه بتنی و حیات طبیعی در بالیقلوچای

در پی طرح دغدغه‌های محیط‌زیستی درباره بتن‌ریزی در بستر بالیقلوچای اردبیل، با ورود دادستان مرکز استان عملیات متوقف شد؛ رخدادی که اکنون پرونده ساماندهی این رودخانه شهری را به نقطه تصمیم‌گیری دقیق فنی، حقوقی و زیست‌محیطی رسانده است.

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «سبلان ما»، رودخانه بالیقلو برای اردبیلی‌ها چیزی فراتر از یک مسیر عبور آب است؛ این رودخانه حافظه تاریخی و ریه تنفسی شهر بوده و در عین حال طرح ساماندهی آن نیز از اولویت‌دارترین طرحهایی که در حال انجام است؛ ضرورتی که اکنون در جدال میان «توسعه بتنی» و «حیات طبیعی» در قلب شهر اردبیل به ایستگاه حساسی رسیده است. جایی که بتن‌ریزی در بستر رودخانه بالیقلو، صدای اعتراض کارشناسان و فعالان محیط‌زیست را بلند کرد تا سرانجام با ورود مدعی‌العموم، چرخ لودرها از حرکت بازایستد. حالا پرسش بزرگ این است که آیا در این جدال بالیقلو هویت طبیعی خود را حفظ می‌کند؟

چرا موضوع رودخانه بالیقلوچای حساس شد؟

نگرانی اصلی کارشناسان محیط زیست به این برمی‌گردد که تغییر ماهیت بستر رودخانه، ممکن است بر زیستگاه‌های آبی، ارتباط آب و خاک، و روند طبیعی تغذیه آبخوان‌ها اثر بگذارد. در عین حال، در طرف مقابل نیز شهرداری بر ضرورت ساماندهی و ارتقای ایمنی و نظم بصری بستر رودخانه تأکید دارد؛ موضوعی که نشان می‌دهد اصل ماجرا نه تقابل، بلکه یافتن یک روش اجرایی دقیق و کم‌خطرتر است؛ از نگاه مدیریت شهری، ساماندهی رودخانه‌های درون‌شهری بخشی از مسئولیت‌های معمول برای افزایش ایمنی، بهبود منظر شهری و پاسخ به نیازهای زیرساختی است. با این حال، تجربه‌های مشابه نشان داده که هر طرحی در بستر طبیعی، زمانی موفق‌تر خواهد بود که از ابتدا با نظر دستگاه‌های تخصصی و پیوست محیط‌زیستی همراه شود.

بتن‌ریزی بستر رودخانه بالیقلوچای چگونه متوقف شد؟

اما چرا  طرح ساماندهی بالیقلوچای در اواخر هفته گذشته و در رأس آن بتن‌ریزی بستر رودخانه طی این هفته به صدر اخبار استان اردبیل برگشت؛ ماجرا چه بود؟ موضوع این است که در پی انتشار گزارش‌هایی درباره اجرای عملیات بتن‌ریزی در بستر رودخانه بالیقلو و مطالبه‌گری فعالان محیط زیست، موضوع از سوی دستگاه‌های مسئول پیگیری شد و با ورود دادستان مرکز استان اردبیل و پس از بررسی‌های اولیه، دستور توقف عملیات صادر شد و ادامه هرگونه اقدام در بستر رودخانه تا تعیین تکلیف قانونی متوقف ماند.

 مدیرکل حفاظت محیط زیست استان اردبیل در این باره در جمع خبرنگاران گفت: به دنبال دریافت گزارش‌های مردمی و پیگیری فعالان محیط زیست درباره اجرای عملیات بتن‌ریزی در بستر رودخانه بالیقلو، موضوع در دستور کار دستگاه‌های مسئول قرار گرفت.

وی افزود: پس از بررسی‌های انجام‌شده و با ورود دادستان مرکز استان، دستور توقف عملیات صادر شد و ادامه هرگونه اقدام در بستر رودخانه تا تعیین تکلیف قانونی متوقف شده است.

مدیرکل حفاظت محیط زیست استان اردبیل با تأکید بر ضرورت صیانت از رودخانه‌ها به‌عنوان سرمایه‌های طبیعی استان بیان کرد: هرگونه مداخله در بستر و حریم رودخانه‌ها باید بر اساس ضوابط قانونی، ملاحظات زیست‌محیطی و اخذ مجوزهای لازم انجام شود.

وی ادامه داد: حفاظت از اکوسیستم‌های آبی، جلوگیری از تخریب زیستگاه‌ها و صیانت از حقوق عمومی از اولویت‌های جدی محیط زیست استان است و در این زمینه با هرگونه اقدام خارج از چارچوب قانونی برخورد خواهد شد.

مدیرکل حفاظت محیط زیست استان اردبیل با قدردانی از حساسیت شهروندان و فعالان محیط زیست خاطرنشان کرد: مشارکت مردم در گزارش تخلفات زیست‌محیطی نقش مهمی در پیشگیری از آسیب به منابع طبیعی دارد و دستگاه‌های مسئول نیز باید با هماهنگی و جدیت، از تکرار چنین مواردی جلوگیری کنند.

بتن‌ریزی بالیقلی‌چای مورد تأیید محیط زیست نیست  

مدیرکل محیط زیست استان اردبیل همچنین  روز دوشنبه در نوزدهمین روز مردادماه، در گفتگو با رسانه محلی وجدان سبز اعلام کرده است: سازمان محیط زیست در جلسات کمیته فنی صراحتا مخالفت خود را با هر گونه ایزوله کردن رودخانه اعلام کرده است و اقدامی که در حال حاضر در رودخانه بالیخلوچای در حال انجام است، تائید کارشناسان محیط زیستی را ندارد. حتی مشاور این طرح نیز طی نامه ای ایزوله کردن بستر رودخانه را رد کرده است. 

 وی افزود: در هیچ کجای دنیا رودخانه را تبدیل به آکواریوم نکرده و نمی‌کنند. همچنین ایجاد درزهایی در لابلای بتن ها نیز کارایی خاصی در تغذیه آبخوان‌ها نداشته و هیچ مشکلی را حل نخواهد کرد. علاوه بر این بعد از مدت خیلی کوتاهی درزهای موجود با رسوب پر شده و کارایی خود را از دست خواهند داد. 

 مدیرکل محیط زیست استان اردبیل افزود: پیامدهای تبدیل رودخانه به یک کانال آب یا شبیه کردن آن به چیزی مثل حوض آب آن قدر گسترده است که فقط به پیامدهای منفی تغذیه آبخوانها بر نمی‌گردد. متاسفانه با بتن ریزی شاهد آسیب به زیستگاههای پایین دست، قطع ارتباط آب و خاک و حذف زیستمندان، از بین رفتن زیرزیستگاهها و از بین رفتن رودخانه خواهیم شد. 

وی تأکید کرد: ما موافق توسعه هستیم ولی این به معنای نادیده گرفتن قوانین و ضوابط محیط زیستی نیست چرا که باید پاسخگوی آیندگان نیز باشیم.

 توقف ایزوله‌کردن بستر رودخانه رودخانه بالقلوچای؛ بن‌بست یا فرصت؟

با این اوصاف طبق اظهارات مدیرکل محیط زیست استان اردبیل مشاور طرح هم خود ایزوله کردن بستر رودخانه را رد کرده است و این نشان می‌دهد که نباید بر اجرای «سخت‌سازه» در بستر نرم رودخانه اصرار داشت موضوعی که محمد درویش، چهره شناخته‌شده محیط‌زیست کشور نیز نسبت به آن هشدار داده  است و گفته است: هر نظری که کمیته ارزیابی محیط‌زیستی می دهد حکم نهایی این پروژه باید باشد تا یک معادله برد برد شکل بگیرد.

ماجرا به همین جا ختم نشد و در بستر جامعه و فضای مجازی این توقف بتن‌ریزی با واکنش‌های  متفاوتی روبرو شده است؛ طبق گفته‌های شهروندان اردبیلیتوقف عملیات بتن‌ریزی در بستر رودخانه بالقلوچای با دستور دادستان، میتواند فرصتی طلایی برای بازنگری باشد؛ چراکه آنها بر این باورند که آنچه مهم است ساماندهی رودخانه بالیقلو اردبیل در کنار حفظ ماهیت آن است و توسعه شهری نباید به معنای تخریب میراث طبیعی باشد؛ در واقع  به اذعان اهالی شهرداری اردبیل اکنون در بوته آزمایشی بزرگ قرار دارد و این پرسش مطرح است که آیا  شهرداری می‌تواند با مشارکت فعالان محیط‌زیست و بهره‌گیری از نظرات ارزیابی، طرحی را اجرا کند که هم زیبایی بصری و رفاه شهروندان را تأمین کند و هم «حقابه» و «حق حیات» بالیقلو را محترم بشمارد؟

در این بین به اعتقاد کارشناسان آنچه امروز در بحث بالیقلوچای اهمیت یافته، بهره‌گیری از نظرات کارشناسی برای رسیدن به یک مدلی است که با تأکید بر حفظ اکوسیستم طبیعی رودخانه، مسیر استفاده از «راهکارهای نرم» و سازگار با طبیعت را پیشنهاد می‌دهند. استفاده از تجربیات موفق جهانی که در آن رودخانه‌ها به جای «ایزوله‌سازی»، به سمت «احیا و پویایی» هدایت شده‌اند، می‌تواند راهکاری طلایی برای شهرداری باشد تا پروژه‌ای ماندگار و بدون آسیب به سفره‌های زیرزمینی و زیستگاه‌ها اجرا کند.

بر این اساس در عین حال  استفاده از تجربیات موفق جهانی که در آن رودخانه‌ها به جای «ایزوله‌سازی»، به سمت «احیا و پویایی» هدایت شده‌اند، می‌تواند راهکاری طلایی برای مشکل فعلی رودخانه بالیقلو باشد؛ راهکار بهینه‌ای که هم نیازهای عمرانی و زیبایی‌شناختی شهر را پاسخ دهد و  هم سلامت اکولوژیک رودخانه و حق نسل‌های آینده را محفوظ بدارد.

اردبیل لایق پروژه‌ای است که در آن، «بتن» و «طبیعت» نه در تقابل، بلکه در کنار هم، زیبایی و آرامش را به شهر هدیه دهند. با نگاهی رو به جلو و تعاملی، می‌توان بالیقلو را به همان نگینی تبدیل کرد که همه ما به آن افتخار می‌کنیم.

در شرایط کنونی حالا چشم‌ها به کمیته ارزیابی محیط‌زیستی دوخته شده است. حکمی که این کمیته صادر می‌کند، سرنوشت بالیقلو را رقم خواهد زد این در حالی است که اردبیل به توسعه نیاز دارد، اما نه به قیمتی که فردا فرزندان این شهر، رودخانه‌ای را تماشا کنند که زیر پوست بتنی‌اش، دیگر جانی برای تپیدن ندارد. بالیقلو می‌خواهد برای همیشه رودخانه بماند.

انتهای خبر/ ش