سبلان‌ما گزارش می‌دهد؛

اردبیل چگونه از بحران کم‌آبی عبور می‌کند؟

برنامه عبور از کم‌آبی اردبیل بر سه رکن اساسی کاهش شدید مصرف در بخش کشاورزی، ترمیم فوری شبکه‌های هدردهنده و فراخوان عمومی برای تغییر الگوهای مصرف استوار است که اجرای هماهنگ و هم‌زمان این سه، کلید پایداری منابع آبی است.

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «سبلان ما»، طبق آخرین بررسی‌ها، محدودیت منابع آب جدی است و سدهای تأمین‌کننده آب شرب استان اردبیل از لحاظ ذخیره‌سازی آب در وضعیت نامناسبی قرار دارند؛ همچنین میزان بارندگی در این استان نسبت به پاییز خشک پارسال ۲۰ درصد و در مقایسه با میانگین بلندمدت ۸۱ درصد کاهش یافته است و در عین حال به دلیل کاهش قابل‌توجه نزولات آسمانی، مخازن ۵۰ سد در داخل استان و دو سد در خارج از استان که آب شرب، کشاورزی و صنعتی را تأمین می‌کنند، نیز کاهش یافته است.

در این شرایط جلسات شورای آب استان اردبیل با حضور دستگاه‌های مرتبط تشکیل شده و برنامه‌ریزی برای کاهش مصرف آب، جلوگیری از ائتلاف آن و همچنین بررسی میزان تحول آب انجام شده است؛ این برنامه‌ریزی‌ها به‌گونه‌ای است که در صورت لزوم، میزان تحویل آب به مناطق مختلف بر اساس شرایط موجود مدیریت شود، حتی در صورت ضرورت جیره‌بندی آب، تمهیدات لازم اندیشیده شده و برنامه توزیع روزانه آب برای مناطق مختلف شهر تعیین خواهد شد تا استان بتواند خود را به آغاز فصل بارش برساند.

از سوی دیگر مردم نیز برای عبور از این شرایط صرفه‌جویی را یک اصل مهم در شرایط کنونی می‌دانند به گونه‌ای که در فضای مجازی با راه‌اندازی هشتک‌هایی مثل نجات آب و یک دقیقه کمتر در حمام، هر کدام از شهروندان کاهش مصرف آب در خانه، مدرسه و محل کار را به صورت جدی دنبال می‌کنند. 

  آب شرب اردبیل از سپیدرود تأمین می‌شود

 بهروز محمدی در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «سبلان ما»، با اشاره به برنامه‌ریزی بلندمدت  برای مهار تأمین و عرضه آب در حوزه‌های کشاورزی، صنعتی و شرب در استان اردبیل اظهار داشت: در حوزه تأمین آب کشاورزی، عملیات تأمین آب برای ۴۰ هزار هکتار شبکه در سطح استان از شمال تا جنوب، شامل شبکه‌های خداآفرین، سبلان، گیوی و عمارت، در حال انجام است تا مردم از این نعمت خدادادی بهره‌مند شوند؛ از این مقدار شبکه آبیاری، ۳۶ هزار و ۷۰۰ هکتار شامل شبکه‌های خداآفرین، سه شبکه سبلان، گیوی و عمارت هرکدام ۳ هزار هکتار را شامل می‌شود که در این راستا، کارهای اجرایی شبکه آبیاری خداآفرین در مرحله نهایی بوده و این شبکه پیشرفت فیزیکی ۹۷ درصدی دارد.

وی افزود: در حوزه تأمین آب شرب استان اردبیل، با توجه به جمعیت ۷۰۰ هزار نفری، تأمین آب شرب مرکز استان در اولویت قرار دارد و طبق برنامه در سال جاری ۵۰۰ لیتر در ثانیه به ظرفیت تأمین آب شرب مرکز استان اضافه خواهد شد ، این در حالی است که در سد یامچی که آب شرب مرکز استان را تأمین می‌کند، حجم آب مخزن ۱۹ میلیون مترمکعب است که از این مقدار ۱۵ میلیون مترمکعب حجم آب مرده محسوب می‌شود. 

معاون برنامه‌ریزی شرکت آب منطقه‌ای اردبیل ضمن تاکید بر این موضوع که استفاده از حجم آب مرده بسیار دشوار است و سیستم تصفیه‌خانه نیز برای تصفیه این حجم از آب کارایی لازم را ندارد  بیان داشت: حتی در خوش‌بینانه‌ترین حالت، حجم آب مرده سد یامچی ۱۰ میلیون مترمکعب است که این میزان عملاً غیرقابل‌بهره‌برداری است، این در حالی است که مصرف ماهیانه  آب شرب در شهر اردبیل چهار میلیون مترمکعب است  و با توجه به کاهش نزولات آسمانی، پیش‌بینی پاییز کم‌بارش و شرایط کمتر از نرمال بارندگی و همچنین با احتساب میزان مصرف و آب قابل‌استفاده موجود در مخزن سد یامچی، زمان زیادی طول نخواهد کشید تا تأمین آب شرب در مرکز استان با مشکل جدی روبه‌رو شود.

وی تصریح کرد: در راستای ارتقای کیفیت و تأمین آب جدید، تکمیل برج آبگیر سد یامچی و تکمیل بارج شناور این سد برای برداشت آب در دست اجرا است و در این رابطه، سیستم دفع تصفیه‌خانه آب شرب اردبیل در فاز آزمایشی به بهره‌برداری رسیده است، البته به‌موازات این اقدامات، مخزن ذخیره آب ۲۰ هزارمترمکعبی شام اسبی اردبیل در حال ایجاد بوده و تصفیه‌خانه جدید شورابیل نیز احداث می‌شود.

وی افزود: تصفیه‌خانه جدید شورابیل ۵۰۰ لیتر در ثانیه آب چاه‌های داخل شهر اردبیل را جمع‌آوری، انتقال، تصفیه و به مردم عرضه می‌کند.

 محمدی یادآور شد: با ایجاد این تصفیه‌خانه جدید در شورابیل، علاوه بر تأمین آب ۵۰۰ لیتر بر ثانیه‌ای از طریق سد یامچی، ۵۰۰ لیتر در ثانیه به آب شهر اردبیل اضافه خواهد شد که این مورد می‌تواند کمک شایانی به تأمین آب به‌ویژه در فصل حضور گردشگران و پیک مصرف آب داشته باشد.

 وی خاطرنشان کرد: در درازمدت برای تأمین آب شرب اردبیل، برنامه‌های انتقال آب از حوزه‌های مجاور از جمله سپیدرود در دست اجرا است و پیمانکار هم انتخاب شده و طبق برنامه، کارها در دست اقدام است.

 معاون برنامه‌ریزی شرکت آب منطقه‌ای اردبیل با بیان اینکه در شهرستان‌های دیگر از جمله مشگین‌شهر و نمین نیز طرح‌های آبرسانی و تأمین آب شرب به‌صورت شبانه‌روزی در حال انجام است، گفت: قبل از اجرای طرح آبرسانی نمین - عنبران، ظرفیت آب شرب این شهرها ۸۰ لیتر در ثانیه بود که پس از انجام این طرح، ظرفیت تأمین آب شرب در این منطقه به ۱۸۶ لیتر در ثانیه رسیده است.

 وی ادامه داد: در شهرستان مشگین‌شهر نیز در سال‌های گذشته تأمین آب شرب از طریق خیاو چایی صورت می‌گرفت که با کوچک‌ترین سیلی دچار مشکل می‌شد، اما اکنون با ایجاد حوضچه رسوب‌گیر و اصلاح سازه و همچنین اصلاح خط انتقال، آب پایدار مشگین‌شهر در کوتاه‌مدت تأمین شده و هیچ‌گونه مشکل و محدودیتی ندارد و برای بلندمدت نیز اصلاح و بازسازی خطوط انتقال نهرهای خاتون و سد «اینچه نود» در دستور کار است که به دنبال تأمین اعتبارات موردنیاز هستیم تا این طرح‌های انتقال وارد فاز اجرایی شوند تا مردم مشگین‌شهر دغدغه تأمین آب شرب پایدار در درازمدت را نیز نداشته باشند.

محمدی در خصوص تأمین مالی پروژه‌های در دست اجرای شبکه آبیاری استان اردبیل بیان داشت: با توجه به سیاست دولت در اجرای مصوبه مولدسازی، بخشی از منابع ملی موردنیاز پروژه‌های در دست اجرای شرکت آب منطقه‌ای اردبیل از این طریق تأمین می‌شود و املاک مازاد شناسایی شده به فروش رسیده و صرف ساخت، اصلاح و بازسازی شبکه آبیاری، سدها و طرح‌های توسعه‌ای خواهد شد.

 ذخیره‌سازی سدهای بالادست پارس‌آباد ۲۵ درصد کاهش یافت

ایاز قوی‌بازو در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «سبلان ما»،  با اشاره به تأمین پایدار آب شرب و کشاورزی در شهرستان پارس‌آباد اظهار داشت: تأمین آب شرب و کشاورزی  این شهرستان در شرایط موجود قابل انجام است و نیازهای مردم و بخش کشاورزی تحویل می‌شود.

وی افزود: از نظر تأمین آب خام از شبکه مشکلی وجود ندارد، هرچند پیگیری جزئیات آب شرب بهتر است از طریق اداره آب و فاضلاب انجام شود.

مدیر منابع آب مغان خاطرنشان کرد: کل نیاز آبی شبکه مغان حدود یک‌هزار و پنجاه‌نه میلیون مترمکعب است که سهم شهرستان پارس‌آباد حدود ۳۲۰ میلیون مترمکعب است.

وی درباره وضعیت سدهای شهرستان پارس‎آباد افزود: با توجه به شرایط جوی و بارش‌های سال جاری، میزان ذخیره‌سازی سدهای بالادست نسبت به سال گذشته با کاهش حدود ۲۵ درصدی مواجه شده است.

مدیر منابع آب مغان در خصوص آبیاری تحت فشار گفت: در سطح شبکه مغان حدود ۱۵ هزار هکتار از اراضی به سیستم‌های آبیاری تحت فشار مجهز هستند که از این میزان حدود۸ هزار و ۵۰۰ هکتار مربوط به شهرستان پارس‌آباد است.

وی در پایان خاطرنشان کرد: با توجه به کشاورزی بودن اقتصاد منطقه، توسعه سامانه‌های آبیاری نوین و بهینه‌سازی مصرف آب در برنامه‌های آینده این اداره جایگاه ویژه‌ای دارد.

گرچه وضعیت آب شرب  شهرستان پارس‌آباد پایدار است اما طبق آخرین اخبار در ۴۰ روز سپری شده از فصل پاییز تنها پنج میلیمتر بارش در استان اردبیل به ثبت رسیده است و  در ۱۰ سال اخیر نه‌تنها دامنه خشکسالی در این استان افزایش یافته بلکه بخش عظیمی از منابع آب زیرزمینی استان  اردبیل نیز به نقطه پایانی رسیده است.

 بهبود شیوه‌های آبیاری در شهرستان سرعین ضروری است

باقرباقرزاده در گفتگو با خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «سبلان ما»، با تشریح آخرین وضعیت منابع آبی شهرستان، به‌ضرورت مدیریت فوری مصرف آب در بخش‌های مختلف اشاره کرد و اظهار داشت: در حال حاضر آمار قطعی و مستندی از درصد تفکیک‌شده مصرف آب شرب و کشاورزی وجود ندارد، اما بر اساس گزارش‌های میدانی و بررسی‌های کارشناسان، حدود ۸۰ درصد آب‌های جاری شهرستان به مصرف بخش کشاورزی می‌رسد و این رقم نشان می‌دهد که تمرکز اصلی مدیریت منابع آبی باید بر اصلاح الگوی مصرف آب در بخش کشاورزی و توسعه شیوه‌های نوین آبیاری باشد.

وی افزود: بخش زراعت، شهرستان سرعین دارای حدود ۲۴ هکتار آبیاری کلاسیک بارانی و نزدیک به ۳ هکتار باغات تحت آبیاری قطره‌ای تیپ نواری است؛ با وجود اجرای این روش‌ها، هنوز بخش قابل‌توجهی از اراضی شهرستان با روش‌های سنتی آبیاری می‌شوند که همین موضوع فشار مضاعفی بر منابع محدود آبی وارد کرده است؛ و شرایط بارش‌های سالانه نیز پاسخگوی نیاز فعلی نیست.

 فرماندار با اشاره به منابع تأمین آب کشاورزی گفت: منبع اصلی تأمین آب کشاورزی در سرعین، تنها بارش‌های فصلی و آب حاصل از ذوب برف‌وباران است؛ رودخانه‌های فصلی نقش مهمی در انتقال این جریان‌ها دارند، اما به دلیل کاهش بارش‌ها و افزایش نیاز آبی، این منابع به‌هیچ‌وجه پایدار نیستند. در حال حاضر در بخش زراعت تنها دو حلقه چاه فعال وجود دارد که آن‌ها نیز ظرفیت محدودی دارند.

 وی تصریح کرد: سد معیشتی روستای کرده ده به‌عنوان مهم‌ترین ظرفیت ذخیره‌سازی آب در شهرستان شناخته می‌شود، اما بررسی‌های اخیر نشان می‌دهد که این سد در وضعیت مطلوبی قرار ندارد. در بازدید انجام‌شده، مشخص شد میزان آب موجود در مخزن تنها حدود ۲۰ درصد ظرفیت نهایی سد است و این موضوع نشان‌دهنده کاهش جدی منابع آبی ذخیره‌ای شهرستان است.

 فرماندار سرعین اضافه کرد: شهرستان سرعین دارای ۷ هزار ۵۰۰ هکتار اراضی کشاورزی آبی است و هر هکتار به طور میانگین سالانه ۲ هزار ۸۰۰ مترمکعب آب مصرف می‌کند؛ بنابراین مجموع مصرف سالانه آب کشاورزی در شهرستان به حدود ۲۱ میلیون مترمکعب می‌رسد. تأمین این آب عمدتاً از طریق نهرهای کشاورزی و همین سد معیشتی در کرده ده انجام می‌شود که ظرفیت فعلی آن‌ها پاسخگوی نیازهای بلندمدت نیست.

 باقرزاده در پایان تأکید کرد: با توجه به شرایط فعلی، مدیریت مصرف آب، بهبود شیوه‌های آبیاری، اجرای طرح‌های بازدهی و جلوگیری از هدررفت آب باید به‌صورت جدی در دستور کار قرار گیرد تا بتوانیم از تنش آبی عبور کنیم و پایداری منابع را برای آینده تضمین کنیم.