به گزارش خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «سبلان ما»، غبارروبی مسجد، تنها پاک‌کردن فرش و دیوار نیست؛ آئینی است برای تازه کردن دل‌ها، پیش از آن که درِ خانه خدا به روی مهمانی بزرگ ماه رمضان گشوده شود. هر سال در روزهای پایانی ماه شعبان، مساجد استان اردبیل حال‌وهوای دیگری به خود می‌گیرند؛ حال‌وهوایی که از دشت‌های حاصلخیز مغان در شمال استان تا کوچه‌پس‌کوچه‌های خلخال در جنوب، به‌روشنی دیده می‌شود.

در این روزها، پیرمردی که با عصا آمده، نوجوانی که نخستین‌بار جارو به دست گرفته، زنانی که بی‌هیاهو گوشه‌ای از مسجد را می‌شویند و کودکی که با شوق پارچه‌ای در دست دارد، همه کنار هم جمع می‌شوند؛ بی‌آنکه دستوری در کار باشد یا کسی چشم‌انتظار تشکر بماند. در این آئین، دل‌ها خود راه را بلدند.

آئین غبارروبی مساجد، سنتی حسنه و به‌جامانده از گذشتگان است که همچنان در تار و پود زندگی مردم اردبیل جریان دارد؛ رسمی که نسل به نسل منتقل شده و کمتر خانواده‌ای را می‌توان یافت که خاطره‌ای از حضور در آن نداشته باشد. این آئین، فراتر از یک اقدام خدماتی، جلوه‌ای از مشارکت اجتماعی، ایمان جمعی و پیوند عاطفی مردم با خانه‌های خداست.

نذر غبارروبی؛ رسمی دیرپا در میان مردم اردبیل

ساناز، جوان اردبیلی که این روزها خود را برای حضور در آئین غبارروبی مسجد اعظم اردبیل آماده می‌کند، به خبرنگار «سبلان ما»، می‌گوید: از کودکی همراه مادرم در غبارروبی مساجد شرکت می‌کردم. بعد از پایان کار هم خانم‌ها با ساندویچ الویه و آش دوغ از خادمان مسجد پذیرایی می‌کردند و هر سال، با جاذبه معنوی این نذر، تعداد داوطلبان بیشتر می‌شد.

او ادامه می‌دهد: اما نقطه عطف نگاه من به مسجد، زمانی بود که کتاب وصیت‌نامه شهدا را ورق زدم. جمله‌ای از وصیت‌نامه شهید ۲۴ ساله، «حجت ایرانی‌فر» عمیقاً در ذهنم ماند؛ آنجا که نوشته بود: «پایگاه‌های توحید و سنگرهای مردان مقاوم، یعنی مساجد را به‌قول امام خالی نگذارید.»

ساناز می‌گوید: شش سال بعد، وقتی در جریان اغتشاشات به مساجد حمله شد، معنای دقیق این وصیت را درک کردم؛ چراکه مسجد، قلب تپنده ایمان و هویت ایرانی است. از دیروز تا امروز، پایگاه امید و همبستگی مردم بوده و می‌ماند؛ جایی که شعله حقیقت خاموش نمی‌شود و به همین دلیل، آماج حمله قرار گرفت.

او تأکید می‌کند: برای همین است که نباید مساجد را خالی گذاشت. امسال با اشتیاق و باور عمیق‌تری در آئین غبارروبی مساجد حضور خواهم داشت؛ نذری که فقط پاک‌کردن غبار نیست، بلکه پاسداشت ایمان و هویت است.

نذر خاص غبارروبی مساجد در بیله‌سوار

یکی از شهروندان بیله‌سواری که در آئین غبارروبی مسجد جامع این شهر حضور یافته، در گفتگو با خبرنگار«سبلان ما»، می‌گوید: غبارروبی مساجد هر ساله به‌صورت خودجوش و با مشارکت مردم، در آستانه ماه مبارک رمضان انجام می‌شود تا مساجد برای عبادت روزه‌داران آماده شود. این کار برای ما فقط نظافت نیست، بلکه نوعی آمادگی روحی برای ورود به ماه مهمانی خداست.

 وی با اشاره به نذرهای رایج در این ایام می‌افزاید: در میان مردم این منطقه، نذر مسجد سابقه‌ای طولانی دارد؛ شست‌وشوی فرش و چادرنماز، جاروکشیدن و حتی تهیه غذای نذری برای خادمان مسجد، از جمله نذرهایی است که بیشتر توسط بانوان انجام می‌شود.

 این بانوی بیله‌سواری تأکید می‌کند: این رسم از گذشتگان به ما رسیده و تلاش می‌کنیم آن را به فرزندان و نوجوانان منتقل کنیم تا بدانند آمادگی برای ماه رمضان، از دل همین کارهای ساده اما پرمعنا آغاز می‌شود.

خانه‌تکانی مساجد؛ تکاپویی ریشه‌دار در خلخال

 شهروندی از شهرستان خلخال نیز در گفتگو با خبرنگار«سبلان ما»، می‌گوید: در روزهای پایانی شعبان، اهالی محل در مساجد جمع می‌شوند تا برای ماه بهار قرآن آماده شوند. این سنت، علاوه بر آماده‌سازی فضای مسجد، دل‌ها را هم متوجه پاکی و طهارت درونی می‌کند.

 وی ادامه می‌دهد:خانه‌تکانی مساجد در خلخال پیشینه‌ای تاریخی دارد و از نخستین مساجد این منطقه آغاز شده است. این آئین، تنها یک وظیفه مذهبی نیست، بلکه نشانه‌ای از فرهنگی عمیق و ماندگار در میان مردم این شهر است که با گذشت زمان، فراگیرتر شده است.

حضور همه نسل‌ها در غبارروبی مساجد

 شهروندی از شهرستان نمین نیز با اشاره به مشارکت گسترده مردم در این آیین می‌گوید: در ماه ضیافت الهی، مردم به دنبال پاکیزگی روح و روان هستند و در این مسیر، حتی کودکان و نوجوانان نیز در کنار پدران و مادران خود با شور و شوق در نظافت مساجد مشارکت می‌کنند.

 وی می‌افزاید:با غبارروبی مساجد، هم فضای عبادت را آماده می‌کنیم و هم امیدواریم دل‌هایمان برای ورود به ماه مبارک رمضان صاف و پاک شود.

دشمن از سنگر ایمان زخم خورده است

 حجت‌الاسلام محمود یادگاری، امام‌جماعت یکی از مساجد حاشیه شهر، در حاشیه این آئین معنوی به خبرنگار«سبلان ما»، گفت: غبارروبی مساجد، تنها به معنای تمیزکردن دیوار و فرش نیست؛ این کار در حقیقت تمرینی برای مسئولیت‌پذیری اجتماعی، همدلی و تقویت پیوند مردم با مسجد است.

 وی با اشاره به هتک حرمت برخی مساجد در جریان اغتشاشات اخیر افزود: این‌که در فتنه‌های اخیر، برخی عناصر به مساجد حمله کردند و حتی آن‌ها را به آتش کشیدند، نشان می‌دهد دشمن به‌درستی فهمیده‌ که مسجد نقش مؤثری در تربیت نسل جوان مؤمن، انقلابی و ولایی دارد و به همین دلیل، این پایگاه معنوی و مردمی را هدف قرار دادند.

 امام‌جماعت این مسجد تصریح کرد: مسجد همواره پایگاه ایمان، بصیرت و امید مردم بوده است. در روزهای سخت، چراغ مسجد خاموش نشد و امروز هم غبارروبی و آبادانی آن، پاسخی روشن به دشمنانی است که تاب دیدن این همبستگی و حیات معنوی را ندارند.

حضور مردم در مساجد امسال پررنگ‌تر، باانگیزه‌تر و اثرگذارتر خواهد بود

قاسم جعفرزاده، مدیرکل تبلیغات اسلامی استان اردبیل نیز در گفت‌وگو با خبرنگار «سبلان‌ما» با اشاره به پیشینه این سنت گفت: هم‌زمانی ماه مبارک رمضان با عید نوروز، ضرورت توجه بیشتر به برنامه‌های معنوی در مساجد را دوچندان کرده است.

 وی افزود: به لطف قرآن کریم و آغاز سال جدید، حضور مردم در مساجد امسال پررنگ‌تر، باانگیزه‌تر و اثرگذارتر خواهد بود.

 جعفرزاده با تأکید بر بُعد معنوی این آیین خاطرنشان کرد: همان‌گونه که مساجد نیازمند نظافت و آراستگی هستند، دل‌ها و روح‌های ما نیز باید از آلودگی‌ها پاک شود تا بتوانیم با طهارت درونی به استقبال ماه مبارک رمضان برویم.

 در این آئین، دل‌ها خود راه را بلدند. غبارروبی مسجد، روایت دلبستگی مردم به مکانی است که سال‌ها پناه اشک‌ها، دعاها، امیدها و تصمیم‌های بزرگ بوده است؛ جایی که در روزهای سخت، چراغش خاموش نشد و در طوفان حوادث، ستون ایمان مردم باقی ماند.

 وقتی دست‌ها غبار را از مهر و محراب می‌گیرند، گویی دل‌ها نیز سبک‌تر می‌شود. هر گوشه مسجد، خاطره‌ای در خود دارد؛ نمازی که آرامش آورد، دعایی که اجابت شد و بغضی که شکست.

 غبارروبی مسجد، تمرینی برای با هم بودن است؛ احترامی دوباره به خانه‌ای که هنوز ضربان ایمان، هویت و امید یک ملت در آن می‌تپد.