سبلان ما گزارش می‌دهد؛

مهریه‌های سنگین و چالش ازدواج در استان اردبیل

سایه سنگین مهریه‌های نجومی و هراس از میله‌های زندان، شوق ازدواج را در میان جوانان اردبیلی کمرنگ‌تر کرده است؛ هشداری جدی که نشان می‌دهد بدون اصلاح رسوم پرهزینه، شعار پیوند آسان در حد حرف باقی می‌ماند

به گزارش خبرنگار ما در اردبیل، بررسی داده‌های رسمی ستاد مردمی دیه استان نشان می‌دهد که بخش عمده‌ای از زندانیان جرایم غیرعمد را بدهکاران مهریه تشکیل می‌دهند. این وضعیت نه تنها زنگ خطری آشکار برای پایداری کانون خانواده است، بلکه موجی از هراس و احتیاط بیش از حد را در میان نسل آماده ازدواج رقم زده است.

 سند آماری ستاد دیه؛ واقعیت تلخ پشت میله‌ها

بر اساس گزارش روابط عمومی ستاد مردمی دیه استان اردبیل (شناسه خبر: ۲۶۴۱)، ارقام بدهی‌های ثبت‌شده در محاکم قضایی تصویر روشنی از عمق بحران مالی در حوزه خانواده ارائه می‌دهد:

 طبق این خبر و بر اساس مطالعات صورت‌گرفته، ورود زودهنگام زوجین به زندگی مشترک بدون کسب مهارت‌های لازم، یکی از اصلی‌ترین عوامل بروز این بحران است. در بسیاری از موارد، جوانان به دلیل نداشتن آمادگی برای مدیریت بحران‌های زندگی، به جای بهره‌گیری از گفتگو، به مسیرهای حقوقی متوسل می‌شوند. علاوه بر این، عواملی همچون فشارهای معیشتی و دخالت‌های ناخواسته اطرافیان، گاهی اختلافات جزئی را به بحران‌های حقوقی پیچیده تبدیل می‌کند.

  تغییرات ساختاری در خانواده‌ها از جمله اشتغال بانوان اگرچه گامی مثبت در جهت استقلال مالی است، اما تطبیق نبودن آن الگوهای سنتی مردان با شرایط جدید و نبود فرهنگ مدیریت نقش‌ها، در برخی موارد به منبعی برای تنش تبدیل شده است.

همچنین، گرایش به مهریه‌های سنگین به عنوان ابزاری برای «تضمین امنیت مالی» در ازدواج‌هاکه ناشی از تجربیات تلخ گذشته است منجر به ناتوانی مالی مردان و در نهایت افزایش پرونده‌های مهریه شده است.

در همین راستا، ترویج فرهنگ مشاوره‌های پیش از ازدواج، ارتقای مهارت‌های ارتباطی و آموزش مدیریت تعارض، از جمله راهکارهای اساسی برای جلوگیری از ورود جوانان به چرخه آسیب‌زای محاکم قضایی است.

بر اساس این گزارش رسمی در سال جاری تعداد ۲۱زندانی مهریه با مبلغ محکومیت ۴ همت از زندان های استاد آزاد شده و تعداد ۴۴ فقره پرونده مهریه با مبلغ محکومیت بیش از یک هزار میلیارد ریال *در ستاد مردمی دیه استان اردبیل در حال رسیدگی است که ضرورت توجه ویژه به آموزش‌های پیشگیرانه را بیش از پیش نمایان می‌سازد.

این آمارهای نگران‌کننده نشان می‌دهد که در شرایط کنونی رسومات نوظهور مهریه رفته رفته از کارکرد حمایتی و شرعی خود خارج شده و به ابزاری با پیامدهای سنگین کیفری و حقوقی تبدیل گشته است.

 روایت نسل جوان؛ اضطراب پشت درهای بسته خواستگاری

پای صحبت جوانان اردبیلی که می‌نشینیم، تأثیر مستقیم این ارقام نجومی بر تصمیم‌گیری آن‌ها کاملاً مشهود است.

امیر، جوان ۲۰ ساله  اردبیلی در گفتگو با خبرنگار ما می‌گوید: راستش را بخواهید، من هنوز شغل ثابت ندارم و درآمدم متکی به حمایت پدرم است. قصد تشکیل خانواده دارم، اما وقتی اخبار زندانیان مهریه و ارقام میلیاردی را می‌شنوم، وحشت می‌کنم. با خود می‌گویم سری را که درد نمی‌کند چرا باید دستمال ببندم؟ ورود به تعهدی که فردا نتوانم از عهده آن برآیم، ریسک بزرگی است.

مهدی، کارمند ۳۴ ساله در ادامه این گفتگو به ما می پیوندد و میگوید: شغل و ثبات نسبی مالی دارم و چندین بار برای خواستگاری اقدام کردم. اما متأسفانه در جلسات اول، به محض پیش کشیده شدن مهریه‌های سنگین و فراتر از توان واقعی‌ام، ترجیح دادم مسیر را ادامه ندهم. چرا باید پای برگه تعهدی امضا بگذارم که می‌دانم از پس آن برنمی‌آیم؟ این شد که فعلاً قید ازدواج را زده‌ام.

زهرا، دختر ۲۰ ساله نیز در این گفتگو شرکت می کند و می‌گوید: خیلی از هم‌سن‌وسال‌های من مایلند با حداقل‌ها و مهریه‌های سبک مثل ۱۴ سکه زندگی را آغاز کنند، اما فشار خانواده‌ها مانع می‌شود. خانواده می‌گوید مهریه کم، پشتوانه آینده تو نیست. در شرایطی که خرید حتی یک سکه مثل گذشتن از هفت‌خوان رستم است، اصرار روی مهریه‌های صدتایی به یک بحران و چالش فرهنگی تبدیل شده که دودش به چشم خود جوانان می‌رود.

الناز ۳۶ ساله نیز معتقد است: مهریه‌های مرسوم گذشته در اردبیل سنگین بود، اما رسوم نوظهور و فضاهای اینستاگرامی اوضاع را بدتر کرده است. واقعاً در جامعه امروز چند نفر توان پرداخت صدها یا هزار سکه را دارند؟ افزایش آمار طلاق سوت به سر آدم می‌زند. در گذشته طلاق در اردبیل بسیار نادر بود، اما امروز این نگاه‌های مادی باعث شده حتی شائبه سودجویی مالی در برخی ازدواج‌ها به وجود بیاید. این نگاه‌های معامله‌گرایانه باید از ریشه تغییر کند.

بن‌بست تجمل‌گرایی و ظرفیت مساجد در ترویج ازدواج آسان

در حالی که الگوی «ازدواج آسان» به عنوان راه‌حل اصلی پیشگیری از این بحران‌ها معرفی می‌شود، هزینه‌های سرسام‌آور جشن‌های مرسوم، حتی یک عروسی معمولی را برای جوانان دشوار کرده است. با این حال، برخی ظرفیت‌های بومی و مذهبی اردبیل در حال الگوسازی عملی هستند.
غلامی، از فعالان فرهنگی حوزه خانواده در اردبیل، با اشاره به پیشگامی برخی مساجد استان اظهار داشت:  

 «ما در مساجد اردبیل به دنبال تحقق عینی ازدواج آسان هستیم و تاکنون نمونه‌های موفقی را ثبت کرده‌ایم. با همراهی خیرین و معتمدان، مشاوره‌های تخصصی قبل، حین و بعد از پیوند مشترک بر اساس شرایط واقعی زندگی زوجین ارائه می‌شود تا جوانان به دور از حواشی مالی و مهریه‌های نامتعارف، مسیر زندگی را بر پایه مهارت‌آموزی و شناخت دقیق آغاز کنند.

وی که مدیر مرکز رسیدگی به امور مساجد و مدیر شورای سیاستگذاری ائمه جمعه استان اردبیل است،  با اشاره به فعالیت 161 مرکز نیکوکاری در سطح استان اردبیل، گفت: از این تعداد، 50 مرکز نیکوکاری با محوریت مساجد فعالیت می‌کنند  که بخشی از خدمات ؟آنها مربوط به تهسل ازدواج آسان است.

غلامی خاطرنشان کرد: برای رواج آسان باید همه  افراد جامعه خود را در این کار بزرگ سهیم بدانند و هرکس گوشه ای از کار را بگیرد تا نتیجه موفق‌تری داشته باشیم.

 تغییر پارادایم؛ از حقوقی به فرهنگی

بحران مهریه در دارالارشاد اردبیل نشان می‌دهد قوانین بازدارنده به تنهایی قادر به حل ریشه‌ای پرونده‌های طلاق و بدهی نیستند. اصلاح سنت‌های پرهزینه، بازتعریف مفهوم پشتوانه مالی با ابزارهایی نظیر شروط ضمن عقدِ عادلانه، و توسعه مراکز مشاوره محله‌محور، پیش‌شرط‌های بازگشت اعتماد به نسل جوانی است که این روزها بقای فردی را به تشکیل خانواده ترجیح می‌دهد.