- گروه: اجتماعی
- کد خبر: 76662
- بازدید: 710
- 1405/06/31 - 14:00:00
سبلانما از سنخشناسی آلایندگی در استان اردبیل گزارش میدهد؛
اردبیل در محاصره فاضلاب است تا دودکش!
نگاهی به سنخشناسی آلایندگی ۳۱ واحد آلاینده استان اردبیل نشان میدهد پساب و فاضلاب با سهم ۵۴.۸ درصد، بیش از نیمی از آلایندگیها را به خود اختصاص داده و از آلودگی هوا با سهم ۴۱.۹ درصد پیشی گرفته است.
به گزارش خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «سبلان ما»، مسئله محیطزیست در حکمرانی نوین دیگر یک سرفصل فرعی یا لوکس به شمار نمیرود؛ بلکه متغیری مستقیم در ارزیابی «امنیت زیستی»، «سلامت عمومی» و «پایداری اقتصادی» هر منطقه است. استان اردبیل با وجود بهرهمندی از اقلیم کوهستانی و اقلیم ویژهای که دامنه سبلان برای آن به ارمغان آورده، در سالهای اخیر در تقاطع یک دوراهی راهبردی قرار گرفته است: از یکسو، شتابگیری توسعه کارگاهی و استقرار صنایع سنگین و نیمهسنگین در دشت اردبیل و شهرستانهای مرزی برای رفع بیکاری، و از سوی دیگر، ضرورت پاسداری از ذخایر طبیعی، خاک حاصلخیز مغان و هوای پاک این استان است.
تجربه کلانشهرهای صنعتی نشان داده که انفعال دستگاههای ناظر در ابتدای فرآیند صنعتیسازی، به تشکیل گلوگاههای غیرقابل بازگشت زیستمحیطی منجر میشود. بر همین مبنا، پایش پنجماهه نخست سال ۱۴۰۵ توسط حفاظت محیطزیست استان اردبیل نشاندهنده یک رویکرد فعال و پیشگیرانه است؛ رویکردی که تلاش دارد پیش از آنکه غبار خاکستر صنعتی یا دود ناشی از رفتارهای غلط کشاورزی بر چهره استان بنشیند، نقاط آسیبپذیر را شناسایی و با ابزار قانون مهار کند. با این حال، تبارشناسی دادههای میدانی نشان میدهد چالش محیطزیست اردبیل تنها متوجه دودکش کارخانهها و فاضلاب آنها نیست؛ بلکه زنجیرهای از برخی کمبود زیرساختهای پایش در شهرهای مرزی، بحران سنتی سوزاندن کاه و کلش، معضل مدیریت پسماند گردشگری و کانونهای گرد و خاک را شامل میشود که بدون اقدام هماهنگ حاکمیتی و مردمی سامان نخواهد یافت.
کارنامه نظارتی استان اردبیل؛ پایش ۵۳۴ واحد و تفکیک جغرافیایی آلایندهها
وی در تبیین کمّی آزمایشهای صورتگرفته افزود: ۵۸ مورد نمونهبرداری تخصصی از منابع آبی و ۹۰ مورد نمونهبرداری از خروجی واحدهای صنعتی شامل پساب و فاضلاب، گازهای خروجی دودکشها، سیستمهای فیلتراسیون، ذرات معلق و مجاری تهویه انجام شده است. افزون بر این، ۳۵ بیمارستان استان از حیث مدیریت پسماندهای عفونی و خروجی تصفیهخانهها پایش و نمونهبرداری شدند و متأسفانه در مجموع پایشهای در ۵ ماهه نخست سال ۱۴۰۵ ۲ واحد پلمپ شدهاند.
سرپرست اداره کل حفاظت محیطزیست استان اردبیل در خصوص صنایع آلاینده مشمول پرداخت عوارض آلایندگی تصریح کرد: در یک ماهه اول سالجاری مجموع ۳۱ واحد در سیاهه صنایع آلاینده استان ثبت شدند. از این تعداد، ۱۱ واحد در شهرستان نمین واقع است که ۳۵.۵ درصد کل صنایع آلاینده استان را شامل میشود. ۵ واحدآلاینده در سرعین، ۳ واحد در اردبیل، ۳ واحد در مشگینشهر، ۳ واحد در پارسآباد، ۲ واحد در بیلهسوار، ۲ واحد در خلخال، یک واحد در گرمی و یک واحد در انگوت در ردههای بعدی قرار دارند.
وی در ریشهیابی نوع آلایندگی این واحدها گفت: ۵۴.۸ درصد آلایندگیها (۱۷ واحد) ناشی از عدم مدیریت اصولی پساب و فاضلاب صنعتی است. ۴۱.۹ درصد (۱۳ واحد) مربوط به آلودگی هوا و عدم کارایی فیلتراسیون دودکشها بوده و (یک واحد) نیز ناشی از آلودگی مستقیم بافت خاک است.
رد انگاره « شهر آلوده» در استان اردبیل و سرمایهگذاری میلیاردی در فیلتراسیون
وی افزود: در کنار این موارد، ابرواحدهایی نظیر کارخانه سیمان اردبیل با سرمایهگذاری سنگین در حوزه فیلتراسیون و استقرار سامانه پایش آنلاین لحظهای، بهصورت شبانهروزی بررسی میشوند و کوچکترین انحراف آنها هشدار داده میشود. همچنین با پیگیری قاطع محیطزیست، ۳ واحد آلاینده بزرگ در استان اردبیل که مستقیما موجب آلودگی هوا میشد، (۲ واحد در نمین و یک واحد در مشگینشهر) با صرف میلیاردها تومان اقدام به نصب فیلترهای استاندارد کردند؛ ذراتی که تا پیش از این آسمان منطقه را تیره میکرد، اکنون بازیافت شده و مستقیماً به چرخه خط تولید بازمیگردد.
سنجش کیفیت هوا و ضرورت نوسازی ناوگان حملونقل
خداپرست درباره دادههای ایستگاههای پایش گفت: در سال ۱۴۰۴، ۱۵۶ تعداد روزهای پاک، ۱۵۳ روز سالم و تنها ۶ روز ناسالم برای گروههای حساس (۲ روز در اردیبهشت و ۴ روز در آذرماه) داشتیم و هیچ روز بسیار ناسالم یا خطرناکی به ثبت نرسید؛ بنابراین گزارش حد آلودگی هوا در استان اردبیل در تعداد روهای ناسالم برای گروههای حساس مانده است.
وی ادامه داد: در ۵ ماهه اول سال ۱۴۰۵ نیز تاکنون ۱۰۵ روز پاک و ۶۶ روز سالم ثبت شده و روز ناسالم صفر بوده است. این دادهها از دو ایستگاه فعال در مرکز استان ایستگاه متعلق به محیطزیست استخراج میشود؛ اردبیل 3 ایستگاه سنجش کیفی هوا فلان دارد که 2 ایستگاه آن متعلق به محیطزیست و یک ایستگاه تحت نظارت مرکز بهداشت دانشگاه علوم پزشکی) دارد.
سرپرست حفاظت محیطزیست استان اردبیل درباره اینکه خودروهایهای آلوده چه نقشی در آلودگی هوا دارند، و آیاد آماری در این مورد از استان استخراج شده است؟ بیان داشت: استان اردبیل جزو استانهای پاک است و با چنین مشکلی ندارد و ما هم چنین آماری را در اختیار نداریم اما به طور کلی در کلانشهرها 60 تا 80 درصد آلودگی هوا مربوط به خودروها است.
وی با اشاره به لزوم اقدام وزارت کشور و شهرداریها گفت: سهم خودروهای فرسوده در آلودگی شهری انکارناپذیر است و باید نوسازی ناوگان، ورود خودروهای برقی، مدیریت ترافیک و اصلاح هندسی معابر شهر اردبیل در دستور کار قرار گیرد. همچنین جهاد کشاورزی و منابع طبیعی باید برای تثبیت خاک در کانونهای بحرانی ریزگرد شامل «دشت زرناس»، «اراضی روستای آقباغ مصطفیخان» و «معادن روستای شیران» وارد میدان شوند. صنایع مستقر در شهرکها نیز ملزم به اتصال به تصفیهخانه مرکزی و صنایع خارج از شهرک موظف به احداث پکیج اختصاصی تصفیه فاضلاب هستند. شهروندان نیز میتوانند گزارشهای تخلفات را به شماره ۱۵۴۰ مخابره کنند.
گزارش میدانی از شهرستانها؛ از پرونده معادن سرعین تا کاهسوزی در پارسآباد
سرعین؛ چالش معادن پوکه و آزمون سنگین پسماند گردشگری
وی با اشاره به خلأ قانونی موجود افزود: طبق اصلاحیه قانون معادن در سال ۱۳۹۱، محیطزیست در صدور مجوز اولیه معادن حذف شده است، اما پایش پسینی ما بدون وقفه ادامه دارد. در بحث پسماند نیز سرعین محل دفن مستقل ندارد و زبالهها به مرکز دفن اردبیل منتقل میشود. با وجود فشار سنگین مسافران در فصول گرم، با نظارت مستمر هیچگونه پسماندسوزی گسترده در سطح شهرستان رخ نداده است. حفظ هوای سرعین نیازمند کنترل معادن، معاینه فنی خودروهای ورودی و پایش مستمر است.
گرمی؛ فوریت تأمین دستگاه پایش هوا و ۴ پرونده در محاکم قضایی
وی با اشاره به یک کمبود زیرساختی ملموس تأکید کرد: شهرستان گرمی فاقد دستگاه سنجش آلودگی هوا است. ما برای اتخاذ تصمیمات فوری و مستندسازی دقیق آلایندهها به نصب فوری یک ایستگاه سنجش نیازمندیم.
مجرد با استناد به مواد قانونی تصریح کرد: بر اساس ماده ۲۰ قانون هوای پاک، هرگونه پسماندسوزی در جایگاههای دفن شهری و روستایی ممنوع است و برای پیشگیری، دستور خاکدهی لایهای و حصارکشی صادر شده است. بر مبنای ماده ۷ قانون پسماند، شهرداریها، دهیاریها و بخشداریها مسئول مستقیم هستند و کوتاهی در این زمینه پذیرفته نیست. پسماندهای عفونی بیمارستانی نیز با نظارت دقیق در ترانشهای مجزا با آهک دفن میشوند. تحقق اصل ۵۰ قانون اساسی نیازمند مشارکت مردمی در عدم تخریب طبیعت و عدم ورود فضولات دامی به منابع آبی است.
پارسآباد؛ فاجعه خاکسوزی با آتشزدن کاه و کلش و افق طرح پیرولیز
وی اصلیترین معضل منطقه را رفتار غلط کشاورزی دانست و هشدار داد: سوزاندن کاه و کلش مزارع پس از برداشت برای آمادهسازی کشت دوم، علاوه بر تولید تودههای متراکم دود، خاک باارزش مغان را از بین برده و میکروارگانیسمهای مفید را نابود میکند. کشاورزان باید بدون آتشافروزی و با استفاده از ادوات مکانیکی نظیر دستگاههای خردکن بقایا و سیستمهای نوین کشت مستقیم، زمین را مهیا کنند.
قویدل همچنین به آلایندگی ناوگان دیزلی و دودزای شهرستان و آتشسوزیهای خودبهخودی در جایگاه سنتی دفن زباله اشاره کرد و گفت: راه چاره عبور از روشهای سنتی است. در همین راستا، راهاندازی مرکز بازیافت پسماند خانگی در کارگروه مدیریت پسماند مصوب شده و مقدمات اجرای پروژه مدرن دستگاه پیرولیز به منظور استحصال انرژی از زباله با همکاری شهرداری و فرمانداری پارسآباد در دست پیگیری و تأمین اعتبار است.
بخش سوم: جداول آماری جامع پایش زیستمحیطی استان اردبیل
جدول ۱: کارنامه پایش، بازرسی و اقدامات نظارتی در ۵ ماهه نخست سال ۱۴۰۵
| ردیف | شاخص نظارتی | تعداد / اقدام | وضعیت / توضیحات |
|---|---|---|---|
| ۱ | پایش واحدهای تولیدی، صنعتی و معدنی | ۵۳۴ واحد | بازدید میدانی سرزده در سطح استان اردبیل |
| ۲ | اخطاریههای زیستمحیطی صادرشده | ۴۵ فقره | الزام صنایع متخلف به رفع آلایندگی |
| ۳ | نمونهبرداری از منابع آب و رودخانهها | ۵۸ مورد | آنالیز کیفی پارامترهای شیمیایی و بیولوژیک |
| ۴ | نمونهبرداری از خروجیهای صنعتی | ۹۰ مورد | شامل دودکش، فاضلاب، گازها و سیستم تهویه |
| ۵ | بازرسی از بیمارستانها | ۳۵ مورد | نظارت بر تصفیهخانهها و بیخطرسازی پسماند |
| ۶ | پلمپ مراکز متخلف | ۲ واحد | |
| ۷ | پیگیری قضایی در شهرستانها | ۴ پرونده (گرمی) + ۱ پرونده (سرعین) | تخلف در پساب، آلودگی هوا و گرد و غبار معدنی |
| ۸ | رفع آلایندگی قطعی با نصب فیلتراسیون | ۳ واحد بزرگ | ۲ واحد در نمین و ۱ واحد در مشگینشهر |
جدول ۲: پراکندگی جغرافیایی صنایع آلاینده استان اردبیل (۳ ماهه نخست ۱۴۰۵)
| شهرستان | تعداد واحد آلاینده | سهم درصدی از کل استان | منشأ اصلی آلایندگی در شهرستان |
|---|---|---|---|
| نمین | ۱۱ | ۳۵.۵٪ | تمرکز کارخانجات در شهرک صنعتی شماره ۲ (عمدتاً هوا و پساب) |
| سرعین | ۵ | ۱۶.۱٪ | فعالیتهای معدنی (پوکه) و پساب خدماتی/تولیدی |
| اردبیل | ۳ | ۹.۷٪ | واحدهای حاشیه شهر و پسابهای صنعتی |
| مشگینشهر | ۳ | ۹.۷٪ | گازهای خروجی و پساب واحدهای فرآوری |
| پارسآباد | ۳ | ۹.۷٪ | واحدهای صنعتی و تبدیلی کشاورزی |
| بیلهسوار | ۲ | ۶.۵٪ | پساب صنعتی و خروجیهای غیرمنطبق |
| خلخال | ۲ | ۶.۵٪ | صنایع دانهبندی، معادن و پساب |
| گرمی | ۱ | ۳.۲٪ | تخلف در مدیریت پساب و دودکش |
| انگوت | ۱ | ۳.۲٪ | عدم رعایت الزامات زیستمحیطی در خط تولید |
| جمع کل | ۳۱ واحد | ۱۰۰٪ | مشمول پرداخت عوارض آلایندگی به شهرداریها و دهیاریها |
جدول ۳: سنخشناسی نوع آلایندگی واحدهای صنعتی استان اردبیل
| نوع آلایندگی | تعداد واحد | سهم درصدی | پیامد زیستمحیطی |
|---|---|---|---|
| فاضلاب و پساب صنعتی | ۱۷ | ۵۴.۸٪ | تهدید منابع آب زیرزمینی و سطحی، تخریب اکوسیستمهای آبی |
| آلودگی هوا و گازهای خروجی | ۱۳ | ۴۱.۹٪ | انتشار ذرات معلق، گازهای اکسیدی و کاهش دید افقی |
| آلودگی مستقیم خاک | ۱ | ۳.۳٪ | نفوذ ترکیبات سنگین و کاهش بازده بیولوژیکی اراضی |
| جمع کل | ۳۱ | ۱۰۰٪ |
«سنخشناسی آلایندگی» استان اردبیل، بر اساس دادههای حاصل از پایش ۳۱ واحد صنعتی که در سیاهه آلایندگی قرار دارند، با یک نقشه تهدید مشخص روبرو هستیم. این دستهبندی نشان میدهد که برخلاف تصور عمومی که همواره «دودکشها» را متهم ردیف اول میداند، بخش عمدهای از تخریب محیطزیست اردبیل در «لایه پنهان» یعنی تصفیه فاضلاب رخ میدهد.
جدول ۴: مقایسه تطبیقی شاخص کیفی هوای اردبیل (۱۴۰۴ در برابر ۵ ماهه ۱۴۰۵)
| دوره زمانی | روزهای پاک | روزهای سالم | ناسالم برای گروههای حساس | ناسالم برای عموم / خطرناک |
|---|---|---|---|---|
| سال ۱۴۰۴ (۱۲ ماه) | ۱۵۶ روز | ۱۵۳ روز | ۶ روز (۲ روز اردیبهشت، ۴ روز آذر) | ۰ روز |
| سال ۱۴۰۵ (۵ ماه امسال) | ۱۰۵ روز | ۶۶ روز | ۰ روز | ۰ روز |
۵ اولویت فوری برای تثبیت هوای پاک اردبیل
ارزیابی دادههای منتشرشده نشان میدهد که اردبیل برخلاف استانهای مرکزی کشور، هنوز وارد تله آلودگی مزمن هوا نشده است. ثبت ۱۰۵ روز پاک و فقدان حتی یک روز ناسالم در سال جاری گواهی بر این مدعاست. با این حال، پایداری این وضعیت شکننده است و حفظ آن بدون اجرای برنامههای زیرساختی ناممکن خواهد بود از این روز به نظر میرسد، این اولویتها حتما رعایت شود.
۱. توسعه فوری شبکه پایش برخط در شهرستانهای مرزی: نبود حتی یک ایستگاه سنجش هوا در شهرستانهای کلیدی مانند پارسآباد و گرمی، رصد علمی بحرانهای احتمالی را ناممکن میکند. استانداری و سازمان برنامه و بودجه باید اعتبار خرید تجهیزات سنجش آلودگی برای این دو شهرستان را در اولویت اول تخصیص دهند.
۲. جرمانگاری و مقابله میدانی با سوزاندن بقایای گیاهی در مغان: سوزاندن کاه و کلش در پارسآباد نوعی خودزنی زراعی و بهداشتی است. جهاد کشاورزی باید با ترویج ماشینآلات خردکن و دادستانیها با فعالسازی ظرفیت ماده ۲۰ قانون هوای پاک، با متخلفان این حوزه برخورد بازدارنده داشته باشند.
۳. تثبیت بیولوژیک کانونهای ریزگرد دشت اردبیل: وزش بادهای محلی با منشأگیری از کانونهای دشت زرناس، آقباغ مصطفیخان و معادن شیران نباید نادیده گرفته شود. اقدامات آبخیزداری و نهالکاری در این کانونها وظیفه فوری منابع طبیعی است.
۴. ساماندهی پایدار پسماند و نوسازی ناوگان: حرکت شهرستان پارسآباد به سمت فناوری پیرولیز و تفکیک زباله سرعین باید به الگوی جامع تبدیل شود. همزمان، وزارت کشور و شهرداری اردبیل باید اعطای تسهیلات نوسازی خودروهای حملونقل عمومی و توسعه ناوگان برقی را پیگیری کنند.
۵. شفافیت صنعتی و تشدید نظارت بر شهرک شماره ۲: تمرکز ۳۵.۵ درصدی آلایندگی استان در محدوده نمین ایجاب میکند که پایش آنلاین دودکشها و اتصال کامل همه واحدها به تصفیهخانه مرکزی شهرک بدون کوچکترین اغماضی عملیاتی شود. شهروندان استان نیز میتوانند بازوی ناظر حاکمیت باشند و تخلفات زیستمحیطی را از طریق شماره ۱۵۴۰ ثبت و پیگیری کنند.
انتهای خبر/ ش
اشتراکگذاری
- وارد کردن نام، ایمیل و پیام الزامی است. (نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد)
دیدگاهها