سبلان‌ما گزارش می‌دهد؛

کوثر؛ شهرستانی با ۸۰ درصد جمعیت روستایی

شهرستان کوثر با ۸۰ درصد جمعیت مولد روستایی و عشایری نمادی از توسعه متوازن است که ثروت خود را از سیب، گردو و دامداری می‌گیرد، اما همزمان با خشکیِ منابع آب دست و پنجه نرم می‌کند.

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «سبلان ما»، روز پانزدهم مهرماه که به‌عنوان روز ملی روستا و عشایر نام‌گذاری شده است، فرصتی است تا بر اهمیت بنیادین مناطق روستایی و عشایری در ساختار اجتماعی و اقتصادی کشور تأکید و راهکارهای توسعه پایدار آن‌ها را جستجو کنیم، این اهمیت در مناطقی نمود عینی بیشتری می‌یابد که هویت آن‌ها به طور کامل با این جوامع گره‌خورده است و به‌عنوان نمونه در شهرستان کوثر واقع در استان اردبیل، وضعیت از این هم متمایزتر است؛ جایی که تقریباً ۸۰ درصد از کل جمعیت آن را روستاییان و عشایر تشکیل می‌دهند. این نسبت بالا، نه‌تنها شهرستان کوثر را به‌عنوان یک زیست‌بوم روستایی - محور مطرح می‌سازد، بلکه اهمیت تمرکز ویژه بر ظرفیت‌های بومی و رفع چالش‌های توسعه‌ای این قشر را برای تأمین آینده این منطقه حیاتی می‌سازد.

 

 بازگشت تدریجی جمعیت به روستاهای خالی از سکنه در کوثر

حسن بحری‌زاده، بخشدار مرکزی شهرستان کوثر در گفتگو با خبرنگار  اجتماعی «سبلان ما» در پاسخ به این سؤال که سهم روستاهای شهرستان کوثر در تولیدات کشاورزی و دامی چقدر است و کدام محصولات برجسته هستند، گفت: شهرستان کوثر با دارابودن بیش از ۸۰ درصد جمعیت روستایی، سهم قابل‌توجهی در تولید محصولات کشاورزی و دامی استان دارد و محصولات سرآمد ما شامل سیب، گردو، عسل طبیعی و گوشت قرمز است که روستاهای «زرج اباد»، «گنجگاه» و «سنگ اباد» در این زمینه پیشتاز هستند؛ همچنین روستاهای «هواشانق»، «جغناب»، «آقامیرلو»، «نیلق»، «توشمانلو»، «بنماران» و «آرپاچایی» برای محصولات دامی و لبنیاتی بسیار مناسب هستند.

وی درباره اینکه آیا روستای خالی از سکنه در شهرستان کوثر ۸۰ درصد روستایی وجود دارد و اینکه برای جلوگیری از مهاجرت روستاییان به شهر چه اقداماتی انجام شده، آیا مهاجرت معکوس هم داریم، گفت: متأسفانه روستاهایی هستند که به دلایل مختلفی چون نبود زیرساخت‌ها، خشکسالی، نبود اشتغال و مهاجرت جوانان خالی از سکنه شدند. در حال حاضر، برنامه‌هایی برای بازگشت تدریجی جمعیت در دست بررسی است؛ سد و پایاب سد گیوی و همچنین ایجاد مجتمع آب‌رسانی شهرستان، از جمله این اقدامات است.

 بخشدار مرکزی شهرستان کوثر ادامه داد: جای بسی خوشحالی است که مهاجرت معکوس به‌ویژه پس از اجرای طرح‌های اشتغال‌زایی و بهسازی زیرساخت‌ها در برخی روستاها آغاز شده است و ما با ایجاد کارگاه‌های صنایع‌دستی، تسهیلات دامداری و حمایت از مشاغل خانگی تلاش کرده‌ایم انگیزه ماندگاری را افزایش دهیم، ضمناًَ یک مورد روستای مرادخانی را با ساخت و مقاوم‌سازی یک واحد مسکونی در حال احیا هستیم.

احیای روستاهای نیمه‌فعال کوثر و تقویت زیرساخت‌های موجود در اولویت است

 بحری‌زاده در خصوص امکان ایجاد روستای جدید در شهرستان کوثر بیان داشت: از نظر قانونی و منابع امکان‌پذیر است، اما اولویت ما فعلاً احیای روستاهای نیمه‌فعال و تقویت زیرساخت‌های موجود است. در صورت افزایش جمعیت یا نیاز به تجمیع سکونت‌گاه‌ها، بررسی‌های کارشناسی انجام خواهد شد.

 وی درباره وضعیت خدمات درمانی و آموزشی در مناطق عشایری در شهرستان کوثر گفت: در مناطق عشایری مانند «آرپاچایی»، خدمات درمانی به‌صورت سیار و فصلی ارائه می‌شود و آموزش نیز از طریق مدارس شبانه‌روزی و معلمان اعزامی انجام می‌گیرد، البته هنوز با کمبود امکانات روبه‌رو هستیم.

 بخشدار مرکزی شهرستان کوثر در خصوص مشارکت نسل جدید روستانشین در تصمیم‌سازی‌های محلی نیز اظهار داشت: خوشبختانه در شوراهای روستایی و طرح‌های توسعه، جوانان نقش فعالی دارند و ما جلسات مشورتی با حضور جوانان برگزار می‌کنیم و از ظرفیت آن‌ها در حوزه رسانه، گردشگری و کارآفرینی بهره می‌گیریم.

 وی اصلی‌ترین چالش روستاهای شهرستان کوثر را کمبود منابع آب، فرسایش خاک و نبود زیرساخت‌های پایدار اشتغال است؛ همچنین، برخی روستاها با ضعف در حمل‌ونقل و ارتباطات مواجه هستند که در حال پیگیری برای رفع آن هستیم.

عمده پرونده‌های روستاییان کوثر اختلافات ملکی است

بحری زاده دررابطه‌با اینکه پرونده‌های قضایی در روستاها بیشتر مربوط به چه حوزه‌هایی است، بیان داشت: عمده پرونده‌ها مربوط به اختلافات ملکی، دامداری و مسائل خانوادگی است، خوشبختانه با راه‌اندازی شوراهای حل اختلاف محلی، کاهش ۳۰ درصدی در حجم پرونده‌ها داشته‌ایم و آموزش حقوقی و میانجی‌گری محلی از عوامل مؤثر در این کاهش بوده‌اند.

وی با اشاره به چه اقداماتی که حفظ آداب و رسوم عشایری و روستایی انجام شده است، گفت: ما جشنواره‌های محلی، نمایشگاه صنایع‌دستی، و آیین‌های سنتی مانند «عروسی عشایری» را احیا کرده‌ایم؛ همچنین، مستندسازی فرهنگ شفاهی در دستور کار قرار دارد؛ همچنین با پیگیری مکرر امورات عشایری و تخصیص پنل خورشیدی و تانکر و لوله آب سعی در حمایت از عشایر کوچ‌نشین کرده‌ایم و با بازگشایی و تسطیح سالانه راه‌های ییلاقات عشایری اقدامات مؤثری در سهولت انتقال محصولات تولیدی این قشر غیور و زحمت‌کش انجام‌گرفته است که در امر تولید گوشت قرمز و لبنیات سرآمد در منطقه هستند.

بخشدار مرکزی شهرستان کوثر خاطرنشان کرد: در بحث آداب و سنن نیز با حضور در مراسمات محلی روستاییان و برگزاری جشن‌های متنوع روستایی و عشایری و برگزاری سالانه روز روستا و عشایر در ییلاقات منطقه عشایرنشین سعی در احیا و زنده کردن آیین مردم عشایر و روستانشینان داریم.

 وی با تأکید بر نقش رسانه‌ها در معرفی فرهنگ روستایی و عشایری گفت: رسانه‌ها می‌توانند پل ارتباطی بین شهر و روستا باشند که در شهرستان کوثر، با همکاری رسانه‌های محلی و استانی چند مستند و گزارش ویژه تهیه شده و بازتاب خوبی داشته‌اند که در این راستا ما از ظرفیت جوانان فعال در فضای مجازی برای معرفی جاذبه‌های گردشگری، محصولات محلی و فرهنگ بومی استفاده کرده‌ایم. برخی صفحات اینستاگرامی و کانال‌های بومی نقش مؤثری در جذب گردشگر و سرمایه‌گذار داشته‌اند.

تلاش برای موانع توسعه و تقویت زیرساخت‌ها در روستاها

شجاع اقبالی فرماندار کوثر در گفتگو با خبرنگار سبلان ما ۱۵ مهرماه را فرصتی ارزشمند برای شنیدن صدای روستاها و عشایر دانست و گفت: هدف ما در شهرستان کوثر، معرفی ظرفیت‌های بومی، توانمندی‌های اجتماعی و اقتصادی این عزیزان و همچنین بررسی چالش‌هایی است که مانع توسعه پایدار شده‌اند.

 وی درباره مهم‌ترین برنامه دولت برای تقویت نقش روستاهای کوثر در حوزه مدیریت محلی، گفت: دولت با تأکید بر حکمرانی مشارکتی، در حال تقویت جایگاه شوراهای روستایی و دهیاری‌ها است و در شهرستان کوثر، ما جلسات منظم با شوراها برگزار می‌کنیم و تلاش داریم تصمیم‌گیری‌ها را از بالابه‌پایین به سمت مشارکت واقعی مردم سوق دهیم.

 ۶۰ درصد مسیرهای روستاهای کوثر آسفالت است

اقبالی درباره وضعیت زیرساخت‌های روستاها در شهرستان کوثر بیان داشت: در حوزه راه‌های روستایی، بیش از ۶۰ درصد مسیرها آسفالت شده‌اند، اما در مناطق کوهستانی هنوز نیاز به توسعه داریم. اینترنت نسل چهارم در بیش از ۷۰ درصد روستاها فعال است، ولی کیفیت اتصال در برخی نقاط پایین است که در دستور کار ارتقای قرار دارد.
 
 وی ادامه داد: پروژه‌هایی در زمینه آب‌رسانی، بهسازی مدارس، ایجاد مراکز خدمات سلامت، و توسعه گردشگری روستایی در دستور کار است و همچنین حمایت از مشاغل خانگی و صنایع تبدیلی از اولویت‌های ماست.

فرماندار کوثر در خصوص وضعیت طرح هادی روستایی در شهرستان کوثر بیان داشت: در شهرستان کوثر، حدود ۴۰ درصد روستاها دارای طرح هادی مصوب هستند و در ۱۲ روستا اجرای ۱۰۰ درصدی انجام شده است و تلاش داریم با جذب اعتبارات بیشتر، این عدد را افزایش دهیم؛ در حوزه آب شرب و کشاورزی، متأسفانه حدود ۱۸ روستای کوثر با مشکل کمبود یا کیفیت پایین آب شرب مواجه هستند و در حوزه کشاورزی نیز کم‌آبی و نبود سیستم‌های نوین آبیاری چالش‌برانگیز است که پیگیر تأمین منابع و اجرای طرح‌های آبیاری تحت‌فشار هستیم.

 وی درباره نقش شوراهای روستایی در تصمیم‌سازی‌ها گفت: هنوز تا نقطه مطلوب فاصله داریم، اما شوراهای فعال در کوثر نشان داده‌اند که اگر آموزش ببینند و حمایت شوند، می‌توانند در حوزه‌هایی مثل بودجه‌ریزی محلی، اولویت‌بندی پروژه‌ها و نظارت بر اجرا بسیار مؤثر باشند.

آغاز مهاجرت معکوس به روستاها نوید بخش آینده‌ای روشن

شهرستان کوثر با اکثریت ۸۰ درصدی جمعیت روستایی و عشایری، نمونه‌ای برجسته از اهمیت توسعه متوازن در ایران است و گزارش‌های ارائه شده توسط فرماندار و بخشدار مرکزی نشان می‌دهد که ضمن تکیه بر ظرفیت‌های عظیم در بخش کشاورزی (سیب، گردو، عسل) و دامداری، چالش‌های بنیادینی چون کمبود منابع آب، اجرای ناقص طرح‌های هادی و لزوم تقویت زیرساخت‌های اشتغال  در برخی روستاها همچنان پابرجاست.

 بااین‌حال، آغاز مهاجرت معکوس در سایه اجرای طرح‌های اشتغال‌زایی و بهسازی زیرساخت‌ها، نویدبخش آینده‌ای روشن است و موفقیت در مسیر توسعه پایدار کوثر، در گرو تداوم حمایت از حکمرانی مشارکتی، بهره‌گیری از پتانسیل بالای نسل جوان در تصمیم‌سازی‌های محلی و تمرکز هدفمند بر رفع بحران آب است تا این قلب تپنده روستایی اردبیل، جایگاه واقعی خود را در اقتصاد ملی تثبیت کند.

انتهای خبر/ ش