سبلان‌ما گزارش می‌دهد؛

چرا اغتشاشگران به مساجد حمله کردند؟

مسجد، قلب تپنده ایمان و هویت ایرانی است؛ از دیروز تا امروز، پایگاه امید و همبستگی مردم بوده و می‌ماند؛ همان‌جا که شعله حقیقت خاموش نمی‌شود و به همین دلیل، آماج حمله اغتشاشگران قرار گرفت.

به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «سبلان ما»، مسجد در ایران، فراتر از یک مکان مذهبی سنگری اجتماعی، فرهنگی و تاریخی است که از سال‌ها پیش تا امروز، محور وحدت و حرکت‌های مردمی بوده است. از روزهای پیش از انقلاب که نهضت اسلامی در همین شبستان‌ها و شب‌زنده‌داری‌ها شکل گرفت، تا سال‌های بعد از انقلاب که مسجد پایگاه حل مشکلات مردم و مرکز بسیج نیروهای خیر شد، این مکان مقدس در متن زندگی ایرانیان حضور پررنگی داشته است.

به اذعان کارشناسان حمله به مساجد در اغتشاشات اخیر  به‌ویژه آتش‌زدن چند مسجد و تعرض به خانه خدا  اتفاقی نبود؛ اقدامی طراحی‌شده علیه ریشه‌های هویت و معنویت جامعه بود دشمنان می‌دانند مسجد جایی است که مردم کنار هم جمع می‌شوند، با امید، ایمان و هم‌دلی مسیر خود را پیدا می‌کنند. ضربه به مسجد یعنی ضربه به مرکز ثقل همبستگی و آرامش اجتماعی و  از همین روست که دشمن از همین کانون صدمات سختی خوررده بود که تمامی ندارد. 

مسجدی‌ها می‌گویند: دشمن از قلب ایمان می‌ترسد

در مسجدی در اردبیل، جوانی به نام علیرضا که از فعالان گروه جهادی محل است، با چشمانی پر از خشم و اندوه از روز حادثه می‌گوید: وقتی شنیدم مسجد ما را آتش زده‌اند، باورم نمی‌شد. اینجا فقط محل نماز نیست؛ ما همین‌جا برای خانواده‌های نیازمند بسته معیشتی می‌بندیم، برای مناطق محروم کتابخانه ساخته‌ایم، جلسات مشاوره و آموزش داریم. چطور ممکن است دشمن چنین جایی را هدف بگیرد جز برای خاموش کردن نور مسجد؟

مریم، مربی قرآنی مسجد که حلقه‌های صالحین را در میان دختران نوجوان اداره می‌کند، با آرامش اما قاطع می‌گوید: وقتی دیده‌ام دختربچه‌هایی که تازه قرآن یاد گرفته‌اند با اشک به من می‌گویند اجازه بده بیاییم مسجد را تمیز کنیم، یعنی ایمان هنوز زنده است. مسجد خانه همه ماست، حتی اگر دیوارش بسوزد، دل‌های مردم روشن‌تر می‌شود.

یکی از خادمان قدیمی مسجد نیز با بغض در صدایش می‌گوید: من ۴۰ سال است کف این مسجد را جارو می‌زنم. پیش از انقلاب هم اینجا پناه مردم بود، مردم در همین مساجد علیه استبداد داخلی و استکبار خارجی قیام کردند. امروز هم اگر دشمن دوباره به این مکان چشم بدوزد، یعنی از همین نور زخم خورده است.

کارکرد اجتماعی مساجد؛ از عبادت تا مردم‌داری

طبق آمارهای غیررسمی، بیش از ۹۷ درصد اغتشاشگران از بچه‎های مسجدی نبودند،؛ بچه‌های مسجدی در فعالیت‌های خیریه و جهادی فعال‌اند. همین جوان‌های هستند که در بحران‌های بزرگ مثل کرونا، زلزله، یا گرانی، به یاری مردم شتافته‌اند. در بسیاری از مناطق، دفترهای بسیج محلی، پایگاه‌های فرهنگی، خیریه‌ها و نهادهای خدمت‌رسان همه از دل مسجد ریشه گرفته‌اند.

به‌تعبیر کارشناسان اجتماعی، مسجد کارکردی فراتر از نهاد دینی دارد؛ این مکان نوعی شبکه اعتماد اجتماعی ایجاد می‌کند. مردمی که در مسجد به هم سلام می‌کنند، در بیرون از مسجد هم به یاری هم می‌شتابند. ضربه به این پیوند تلاشی برای جدا کردن مردم از یکدیگر است. 

دشمن از سنگر ایمان زخم خورده است

شهرام محمدی، تحلیلگر رسانه و جامعه، درباره چرایی هدف قرار گرفتن مساجد در اغتشاشات اخیر می‌گوید: اغتشاشات حاصل نارضایتی اجتماعی نبود، بلکه رسانه‌های بیگانه در سازوکار عملیات روانی خود به‌دنبال سوزاندن نمادهای وحدت بودند. مسجد همواره تصویر هم‌دلی و ایمان جمعی بوده است. وقتی جوان مسجدی با پوشش ساده و نیت خیر در محله خدمت می‌کند، تصویری متفاوت از جامعه ایرانی به نمایش می‌گذارد؛ تصویری که تضاد کامل با روایت رسانه‌های مخرب دارد. برای همین مسجد هدف است چون با حضور خود، روایت دشمن را باطل می‌کند.

وی ادامه داد: پیش از انقلاب، مسجد پایگاه بیداری و خاستگاه اصلی نهضت مردمی بود؛ جایی که ملت ایران علیه استبداد داخلی و استکبار خارجی قد برافراشت. پس از انقلاب نیز مسجد، پایگاه بسیج عمومی برای حل مشکلات مردم باقی مانده و در مقاطع مختلف نقش بنیادینی در خدمت‌رسانی اجتماعی ایفا کرده است.

این کارشناس رسانه ادامه داد: اسلامی که ملت ایران به آن باور دارد، اسلامی است که ایران را تقویت می‌کند؛ اسلامی که می‌تواند جامعه را به قله رشد و پیشرفت برساند. این باور، رابطه‌ای متقابل و هم‌افزا میان ایمان و هویت ایرانی ایجاد کرده است؛ نه در تعارض، بلکه در تکامل با یکدیگر هستند.

 وی ادامه داد: اسلام عامل بقا و پویایی ایران است.  اسلام با فطرت ایرانی در هم تنیده شده و تمدن‌ساز است، نه تکلیف‌گریز و اگر امروز دشمنان مسجد را هدف می‌گیرند، به‌دلیل همین کارکرد تمدنی آن است و در همین پیوند، پررنگ شدن نقش، دلیل همین کارکرد تمدنی مسجد است.

محمدی تاکید کرد: پررنگ شدن نقش اجتماعی و فرهنگی مساجد در سال‌های اخیر، از نگاه جریان‌های معارض پنهان نمانده است. آنان با آگاهی از تأثیر مسجد به‌عنوان قلب تپنده جامعه و مرکز پیوند عاطفی مردم با ایمان و عمل صالح، تلاش کرده‌اند که به این کانون ضربه بزنند. اما واقعیت اجتماعی چیز دیگری می‌گوید: هرچه حمله به مسجد بیشتر شد، حضور مردم و جوانان در آن نیز فزونی یافت.

حوادث اخیر اما نتیجه معکوس داشت. مردم در بسیاری از شهرها پس از ماجرای تعرض به مساجد، پررنگ‌تر در مساجد حاضر شدند. احمد، جوان ۲۱ ساله‌ای از بچه‌های مسجد محله می‌گوید:راستش را بخواهی، قبلاً هفته‌ای یک‌بار می‌آمدم مسجد، اما حالا حس می‌کنم باید بیشتر باشم. ما حالا دورهمی‌هایمان را همین‌جا برگزار می‌کنیم. مسجد فقط محل نماز نیست، محل خودسازی و باهم بودن است.

حتی کودکان نیز در این بازگشت بزرگ سهم دارند. دختربچه‌ای هفت‌ساله که چهار سال است با مادرش به مسجد می‌آید، با لبخند می‌گوید: چراغ مسجد خاموش نمی‌شود، نورش هر روز بیشتر می‌شود.

امروز روشن‌تر از همیشه است که مسجد در ایران فقط محل عبادت نیست؛ قلب تپنده ایمان، اخلاق، همیاری و مقاومت است. هر چراغی که در شبستان مسجد روشن می‌شود، شعله‌ای از آگاهی و عشق به مردم است.

حاکمیت و نهادهای فرهنگی نیز وظیفه دارند با بازسازی فیزیکی و اجتماعی این مراکز، جایگاه آن را بیش از گذشته احیا کنند، از برگزاری برنامه‌های فرهنگی خانواده‌محور تا حمایت از گروه‌های جهادی محلی.آتش دشمن شاید دیوار مسجد را بسوزاند، اما ایمان مردم را هرگز و مسجد در دل هر ایرانی متمدن، سنگر هویت و امید است؛ سنگری که باید بیش از همیشه پاس داشته شود، چون هر بار از دل آن نور برخیزد، تاریکی جایی برای ماندن ندارد.