سبلان‌ما گزارش می‌دهد؛

۲۵ رقم گندم کم‌آب‌بر؛ ثمره پژوهش‌های بومی اردبیل

محققان استان اردبیل با تکیه بر دانش بومی و تحقیقات میدانی، موفق به معرفی ۲۵ رقم جدید گندم و جو کم‌آب‌بر شدند؛ دستاوردی که با افزایش عملکرد، سازگاری اقلیمی و کاهش مصرف آب، گامی در تقویت امنیت غذایی محسوب می‌شود.

به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «سبلان ما»، کشاورزی در اردبیل، فقط کاشت و برداشت نیست؛ روایت یک تاریخ پرفرازونشیب است. روایتی که از زمین‌های اربابی، داس‌های کند و گاومیش‌های اجاره‌ای آغاز می‌شود و امروز به بذرهای اصلاح‌شده، تحقیقات علمی و تولید پایدار در شرایط کم‌آبی می‌رسد. مسیری که نشان می‌دهد توسعه، یک‌شبه اتفاق نمی‌افتد؛ ساخته می‌شود، با رنج، صبر و علم.

کشاورزی اردبیل از داس و گاو اجاره‌ای تا بذرهای اصلاح‌شده

در روزگاری نه‌چندان دور، کشاورز اردبیلی سهمی از زمین نداشت. زمین، اربابی بود و محصول هم. کشاورز فقط نیروی کار بود؛ بی‌امکانات، بی‌امید و وابسته به طبیعت و تصمیم ارباب.

علی‌اکبر رسولی، کشاورز ۸۰ساله استان اردبیل، با نگاهی که انگار هنوز خاک آن سال‌ها را به خاطر دارد، می‌گوید: کشاورزی آن‌چنانی که هیچ…نه تراکتور بود، نه بذر درست‌وحسابی. فقط یک داس داشتیم و گاو که اجاره می‌کردیم.خیلی‌هامان روی زمین اربابی کار می‌کردیم. ما می‌کاشتیم، ما درو می‌کردیم، اما آخرش محصول را ارباب می‌برد.سهم ما فقط خستگی بود.

او مکث می‌کند و ادامه می‌دهد: آن موقع اگر باران کم می‌آمد، یعنی بدبختی.کسی از اصلاح بذر و زمان کشت یا مقاومت به سرما چیزی نمی‌دانست.کشاورز فقط دعا می‌کرد؛ اما امروز، همان زمین‌ها روایت دیگری دارند.

این کشاورز پا به سن گذشته  ادامه داد: محققان و پژوهشگران استان اردبیل با انجام تحقیقات میدانی و آزمایش‌های گسترده بر روی بذر محصولات کشاورزی، موفق به اصلاح و معرفی ارقامی شده‌اند که ضمن برخورداری از کیفیت بالا، نیاز آبی کمتری دارند؛ دستاوردی که در شرایط بحرانی کم‌آبی کشور، اهمیت راهبردی در تأمین امنیت غذایی دارد.

 

۲۵ رقم جدید گندم و جو؛ دستاورد محققان اردبیلی برای کشاورزی کم‌آب‌بر

معرفت قاسمی، عضو هیأت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل، در گفتگو با خبرنگار «سبلان ما»،  بر دستاوردهای علمی  در حوزه کشاورزی اشار دارد و می‌گوید: استان اردبیل به دلیل ظرفیت‌های اقلیمی و خاک حاصلخیز یکی از قطب‌های مهم تولید محصولات کشاورزی به‌ویژه گندم محسوب می‌شود. بر همین اساس، پژوهشگران این استان با تکیه بر دانش بومی و تحقیقات علمی، ۲۵ رقم جدید گندم را شناسایی و معرفی کرده‌اند که قابلیت کشت در شرایط متنوع آب‌وهوایی از مناطق سردسیر تا گرم و خشک را داشته و در برابر کم‌آبی و سرما مقاوم هستند.

وی ادامه داد:  این ارقام با یک نوبت آبیاری در پاییز و دو تا سه نوبت آبیاری در فصل بهار، توسط کشاورزان آبیاری می‌شوند و عملکردی مطلوب بین ۸ تا ۱۰ تن در هکتار دارند.

 وی با اشاره به روند پیشرفت‌های بخش کشاورزی پس از انقلاب اسلامی افزود: در گذشته ارقامی با منشأ خارجی مانند کاسپارف یا کاسکوژن کشت می‌شد که مصرف آب بالایی داشتند، اما امروز با اصلاح بذرها، ارقامی سازگار با شرایط اقلیمی کشور تولید شده است.

عضو هیأت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل تصریح کرد: دستیابی به ژن و تیپ‌های برتر و پرمحصول با صفات تحمل به تنش‌های خشکی و سرما و مقاوم به بیماری‌های شایع، یکی از اصلی‌ترین راهکارهای افزایش تولید پایدار گندم هستند که از طـریق اجرای آزمایشات به‌نژادی و شناسایی ژنو تیپ‌های ســــازگار به دست می‌آید که مشارکت فعال محققان این مرکز منتج به معرفی ارقام جدید و متحمل به بیماری زنگ زرد و کیفیت نانوائی خوب گندم شد که نتایج قابل قبول حاصل از این تحقیقات علمی برایمان بسیار مهم است.

افزایش ۲۰ درصدی عملکرد با اصلاح بذر جو

  زهرا جم، کارشناس تحقیقات زراعی و باغی ایستگاه تحقیقات کشاورزی اردبیل به خبرنگار ما می گوید: تحقیقات کشاورزی در اردبیل تنها به گندم محدود نمانده و اصلاح بذر جو نیز با جدیت دنبال می‌شود و  ارقام بهمن، آذران، مهتاب و به‌ویژه رقم جلگه به‌عنوان ارقام کم‌آب‌تر جو معرفی شده‌اند.

وی افزود: : با کل‎گیری انجام شده در مزارع جو در فصل برداشت ما شاهد افزایش ۱۵ الی ۲۰ درصدی در عملکرد ارقام جدید معرفی شده هستیم .

این پژوهشگر ادامه داد: با نگاهی به گذشته می‌بینیم که دستاوردهای جوانان اردبیلی در حالی است که در دوران قبل از انقلاب، اردبیل جزو محروم‌ترین‌ها به حساب می‌آمد.

اصلاح بذر و مدیریت زمان کشت به تولیدی پربازده منجر می‌شود

 از سوی دیگر، نتایج  سالها تحقیقات محققان اردبیل نشان می‌دهد که مدیریت زمان کشت نقش مهمی در افزایش تولید دارد، موضوعی که سیف امیری، محقق و عضو هیأت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی استان اردبیل، بر آن تأکید  کرده و در این باره بیان کرد: در کشت بهاره، عملکرد حدود ۵۰۰ کیلوگرم در هکتار است، اما در کشت پاییزی این میزان به یک و نیم تا دو تن افزایش می‌یابد.

وی ادامه داد: یافته‌های این تحقیقات نشان می‌دهد که اصلاح بذر و مدیریت زمان کشت، می‌تواند به تولید محصولاتی کم‌آب‌بر، باکیفیت و پربازده منجر شود. همچنین در کشت دیم حبوبات و غلات، عملاً نیاز آبی وجود ندارد و تمرکز محققان تنها بر افزایش کمّی محصول نیست، بلکه ارتقای کیفیت تولید نیز به‌طور جدی دنبال می‌شود.

کشاورزی اردبیل روی ریل توسعه

به گزارش  سبلان ما ، کارشناسان معتقدند اصلاح بذر، توسعه کشت دیم و بهینه‌سازی زمان کشت، می‌تواند منجر به تولید محصولات کم آب‌بر، باکیفیت و پایدار شود. تحقق امنیت غذایی کشور نیازمند تداوم چنین تحقیقات علمی و حمایت هدفمند دولت است؛ حمایتی که به‌عنوان سرمایه‌گذاری بلندمدت برای آینده کشور تلقی می‌شود.

علی‌اکبر رسولی، کشاورز  سرم و گرم چشیده روزگار نیز وقتی از امروز می‌گوید، لبخند می‌زند: حالا بچه‌هایم تراکتور دارند، بذر اصلاح‌شده می‌کارند، محصول مال خودشان است.آن روزها فکر نمی‌کردیم اردبیل یک‌روز قطب کشاورزی کشور شود اما امروز کشاورزی اردبیل دیگر اسیر شانس و باران نیست؛ روی ریل توسعه حرکت می‌کند.

استان اردبیل با وسعتی در حدود ۱۸ هزار کیلومتر مربع، نزدیک به ۱.۰۹ درصد از مساحت ایران را در بر می‌گیرد. این استان با تولید سالانه حدود ۴.۵ میلیون تن انواع محصولات کشاورزی، سهمی معادل ۴ درصد از کل تولیدات کشاورزی کشور را به خود اختصاص داده و از قطب‌های مهم این بخش به شمار می‌رود.

از مجموع مساحت استان، ۴۳.۶ درصد برابر با ۸۱۷ هزار هکتار به اراضی کشاورزی اختصاص دارد. همچنین ۵۰.۴ درصد معادل ۹۴۹ هزار هکتار را مراتع تشکیل می‌دهند. سهم جنگل‌ها ۳.۵ درصد و در حدود ۶۳ هزار هکتار است و باقی اراضی نیز شامل سایر کاربری‌ها می‌شود.

استان اردبیل که نقش قابل‌توجهی در تأمین محصولات اساسی کشور دارد و  سالانه حدود ۵۸۰ هزار تن گندم، ۸۵۰ هزار تن سیب‌زمینی و نزدیک به ۴۵۰ هزار تن محصولات باغی در این استان تولید می‌شود مولد انقلاب اسلامی است و این استان پس از انقلاب به موفقیت‌های چشمگیر و قابل‌توجه در عرصه علمی، کشاورزی، اجتماعی و فرهنگی و تأمین زیرساخت‌ها و صنعت گردشگری دست یافته است و هم اکنون استانی است به برکت انقلاب اسلامی با کشاورزی، چشمه‌های جوشان و شهرهای توریستی و گردشگرپذیرش شهره علم و خاص است و شهرتی جهانی دارد.

بی‌شک در طول تاریخ اردبیل همواره خدمت بزرگی به ایران کرده است و ایران، یکپارچگی امروز و مذهب تشییع را مدیون اردبیل است؛ اما همان قدری که صفویّه به اردبیل پرداختند، قاجاریه و بعداً پهلوی، در این نقطه مرزی و دوردست، بی‌اعتنایی کردند و همان‌طور که مقام معظم رهبری در بیاناتشان در جمع مردم استان اردبیل فرمودند: «آن چیزی که به یاد آنها نیامد، اردبیل بود! لذا این شهر و این منطقه سرسبز، حاصلخیز و بااستعداد که هم استعداد کشاورزی دارد، هم استعداد صنعتی، هم امکان بازرگانی سالم خارجی، یکی از مناطق فقیر و محروم، شمرده می‌شود. چرا؟ به‌خاطر انتقامی است که بعضی از حکام بعد از صفویّه، می‌خواستند از این منطقه، از این مردم و از قبایل قزلباشی آن روز - که از آنها دل پُری داشتند و بخشی از آنها در اردبیل بودند - بگیرند.

در حال حاضر، در مجموع حدود ۷۵۰ هزار هکتار از اراضی استان اردبیل زیر کشت قرار دارد که از این میزان، ۲۷۰ هزار هکتار اراضی آبی و ۴۸۰ هزار هکتار اراضی دیم است. اما این تنها بخشی از مسیر توسعه کشاورزی استان به شمار می‌رود. تلاش‌ها برای شکوفایی هرچه بیشتر بخش کشاورزی و توسعه همه‌جانبه استان اردبیل همچنان ادامه دارد؛ از جمله تولید بذرهای سازگار با شرایط اقلیمی استان به همت جوانان مستعد این منطقه و ایجاد شبکه‌های نوین آبیاری با تکیه بر توان داخلی. بی‌تردید، اتصال استان به خط ریلی سراسری که در روزهای آینده محقق خواهد شد، زمینه‌ساز شتاب بیشتر در روند توسعه اقتصادی و کشاورزی استان اردبیل خواهد بود.