سبلان ما

پایگاه خبری تحلیلی

سبلان ما

یک‌شنبه 10 خرداد 1405
  • گروه: اجتماعی
  • کد خبر: 75379
  • بازدید: 450
  • 1405/03/06 - 07:00:53

سبلان‌ما از آداب و رسوم عید قربان گزارش می‌دهد؛

سخاوت در سینی‌های نقره‌ای؛ رسم ماندگار «یِدی اِوی»

سخاوت در سینی‌های نقره‌ای؛ رسم ماندگار «یِدی اِوی»

با فرارسیدن عید قربان، پایتخت حسینیت ایران سراسر غرق در شور، حرکت و مهربانی می‌شود؛ جایی که از ذوقِ «قربانلیق» تازه‌عروس‌ها تا عطر گوشت نذری در کوچه‌های قدیمی، داستانی از صمیمیت و صله‌رحم را روایت می‌کند.

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «سبلان ما»، دهمین روز از ماه ذی‌الحجه که از راه می‌رسد، گویی نبض زندگی در پای کوه استوار سبلان تندتر و شیرین‌تر می‌زند. عید قربان در اردبیل، فقط ورق خوردن یک تقویم مذهبی نیست؛ یک بیدارباش بهاری در دل تابستان است. نسیم خنکی که از دامنه‌های سبلان می‌وزد، با صدای هیاهوی بازار دام، خنده‌های کودکان و عطر اسفند محله‌های قدیمی گره می‌خورد تا یکی از زیباترین جلوه‌های همدلی رقم بخورد.

«قربانلیق»؛ طعم شیرین اولین عید مشترک
قدیمی‌ها می‌گویند عشق را باید به خانه عروس فرستاد و در اردبیل، این عشق در قالب سنتی به نام «قربانلیق» تجسّم می‌یابد. خانه‌هایی که دختر و پسر جوانی را در آستانه آغاز زندگی مشترک (دوران نامزدی) دارند، این روزها پر از تکاپو و رفت‌وآمد است. 

عصر روز قبل از عید، کوچه خانه عروس چراغانی و آب‌وجاروشده منتظر قدم‌های پرمهر خانواده داماد است. مجمع‌های بزرگ و تزئین‌شده (طبق‌ها) که با روبان‌های سرخ، چادرهای گل‌گلی، پارچه‌های حریر، طلا و جواهرات و طبق‌های چیده شده از شیرینی و میوه‌های رنگارنگ آراسته شده‌اند، یکی پس از دیگری وارد خانه عروس می‌شوند. اما قهرمان اصلی این کاروان، گوسفندی سپید و چاق‌وجله است که پیشانی‌اش را با حنا نگارین کرده‌اند و زنگی به گردنش آویخته‌اند. این مراسم تماشایی که با شعرخوانی‌های محلی و آرزوی خوشبختی برای زوج جوان همراه است، نه‌تنها یک هدیه، بلکه پیمانی برای گره زدن دل‌های دو خانواده است.

تکبیرهایی که سبلان را به لرزه درمی‌آورند

صبح عید، پیش از آنکه آفتاب خواب‌آلود چشمانش را روی پهنه دشت اردبیل باز کند، طنین ملکوتی «الله‌اکبر و لله الحمد» در فضا می‌پیچد. مردم با لباس‌های نو و عطرآگین، شانه به شانه یکدیگر به سوی شهیدگاه و مصلای امام خمینی (ره) روانه می‌شوند. قدم زدن در خنکای صبحگاهی اردبیل و تماشای پدربزرگ‌هایی که دست نوه‌هایشان را گرفته‌اند، تابلویی بی‌نظیر از پیوند نسل‌هاست. نماز عید که تمام می‌شود، آغوش‌ها باز می‌شود و بازار تبریک عید و «بایرامین مبارک» به زبان شیرین ترکی، گرمابخش هوای خنک صبحگاهی می‌شود.

سخاوت در سینی‌های نقره‌ای؛ رسم ماندگار «یِدی اِوی»

پس از اقامه نماز، نوبت به بخش پربرکت عید یعنی قربانی کردن می‌رسد. در اردبیل کمتر کسی گوشت قربانی را برای یخچال خود نگه می‌دارد. سهم صاحب‌خانه، تنها تماشا و لذتِ بخشش است. 

آیین «یِدی اِوی» (هفت خانه) یکی از زیباترین جلوه‌های فداکاری است. گوشت‌های قربانی با وسواس و سلیقه قطعه‌قطعه شده و در سینی‌های بزرگی که با دستمال‌های گلدوزی‌شده پوشانده شده‌اند، قرار می‌گیرند. بچه‌های خانه، سفیران این برکت می‌شوند؛ آن‌ها سینی به دست به سراغ همسایگان، خویشاوندان و به‌ویژه هفت خانه‌ای که وسع مالی کمتری دارند می‌روند. دق‌الباب کردن‌ها و تقدیم گوشت نذری همراه با یک لبخند، چنان صفایی به محله‌های اردبیل می‌دهد که نظیرش را در هیچ‌کجای جهان نمی‌توان یافت. در این میان، دختران ازدواج‌کرده خانواده نیز فراموش نمی‌شوند؛ پدران اردبیلی با افتخار، سهم ویژه‌ای از قربانی را برای دخترانشان می‌فرستند تا بگویند «همیشه به یادتان هستیم».

مرهمی بر دل‌های بی‌قرار؛ دیدار با «قره‌بایرام»

عید قربان در اردبیل، روز فراموشی غصه‌ها و شریک شدن در دلتنگی‌ها نیز هست. سنتی به نام «قره‌بایرام» (عید سیاه) یا همان تکریم خانواده‌های داغدار، تبلور انسانیت در این دیار است. مردم در این روز ابتدا به خانه کسانی می‌روند که در یک سال گذشته، عزیزی را از دست داده و اولین عید بدون او را سپری می‌کنند. این حضور گرم و صمیمی، مثل مرهمی روی زخم دل داغداران می‌نشیند و به آن‌ها یادآوری می‌کند که در غم و شادی تنها نیستند.

8

سلامت و برکت دست در دست هم
امروزه در کنار این هم‌نوایی‌های عاطفی، عقلانیت و بهداشت نیز جایگاه خود را یافته است. در جای‌جای شهر، ایستگاه‌های موقت دامپزشکی و کشتارگاه‌های مدرن با نظارت دقیق فعال هستند تا تضمین کنند که گوشت‌های توزیع‌شده در نهایت سلامت به دست مردم می‌رسند؛ رویکردی که نشان می‌دهد سنت و مدرنیته می‌توانند برای حفظ سلامت جامعه به زیباترین شکل با هم آشتی کنند.
عید قربان در اردبیل، سرود جاریِ مهربانی است. اینجا، قربانی کردن یک عادت سالانه نیست؛ بلکه مشقِ گذشت از خویشتن است. از حنای روی پیشانی گوسفند عروس تا تق‌تق درِ خانه‌ها برای تقدیم نذری، همه چیز بوی عشق، بندگی و صمیمیت می‌دهد. عید قربان به ما یادآوری می‌کند که زندگی در جریان مهربانی، زیباتر و دلپذیرتر است.


انتهای خبر/ ش

اشتراک‌گذاری

  • سخاوت در سینی‌های نقره‌ای؛ رسم ماندگار «یِدی اِوی»

دیدگاه‌ها

  • وارد کردن نام، ایمیل و پیام الزامی است. (نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد)
دیدگاه شما برای ما مهم است
نوزده منهای هشت