سبلان ما گزارش می‌دهد؛

نوجوانان اردبیل؛ سفیران صرفه‌جویی در محله‌ها

در روزهایی که مصرف انرژی به یکی از چالش‌های جدی کشور تبدیل شده، در برخی محله‌های اردبیل نوجوانان به عنوان سفیران محله‌ای صرفه‌جویی وارد میدان شده‌اند تا با گفتگو و فعالیت‌های مردمی، فرهنگ مدیریت مصرف انرژی را ترویج دهند.

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «سبلان ما»، در روزهایی که کشور با چالش‌های حوزه انرژی روبه‌روست، در برخی محله‌های اردبیل حرکتی آرام اما قابل‌توجه در حال شکل‌گیری است؛ حرکتی که محور آن نسل «زدی‌ها» هستند و نوجوانانی که تلاش می‌کنند فرهنگ مدیریت مصرف انرژی را از دل محله‌ها و خانه‌ها گسترش دهند.

نسل «زد» در میدان فرهنگ‌سازی انرژی؛ از تجمع‌های شبانه تا سفیران محله‌ای صرفه‌جویی

شاید خاموش کردن یک لامپ کار بزرگی به نظر نرسد، اما اگر هر خانواده این کار را انجام دهد، در مقیاس ملی اتفاق بزرگی می‌افتد. حفظ منابع کشور مسئولیتی است که به تک‌تک ما سپرده شده است؛ این جمله را یکی از نوجوانان حاضر در یک پویش مردمی دانش‌آموزی در اردبیل می‌گوید؛ نوجوانی که همراه با ده‌ها هم‌سن‌وسال دیگرش شبها  در تجمع  شباه شرکت می کند و روزها در قالب طرح‌های محله‌محور تلاش می‌کند پیام صرفه‌جویی را از کوچه‌ها و مجتمع‌های مسکونی آغاز کند.

در این طرح، هر محله به نوعی به یک پایگاه کوچک فرهنگ‌سازی تبدیل شده است. نوجوانان به عنوان «سفیران مصرف بهینه انرژی» انتخاب می‌شوند و تلاش می‌کنند از طریق گفتگو با همسایه‌ها و خانواده‌ها، توجه مردم را به موضوع مدیریت مصرف جلب کنند.

نوجوانان اردبیل سفیران صرفه‌جویی انرژی شدند

محمد باقر حبیب زاده مسئول و خادم نسل زد در استان اردبیل درباره سازوکار طرح محله محوری انرژی نسل زد  می‌گوید: در هر محله یک نوجوان مسئول ترویج صرفه‌جویی شده است. ما با خانواده‌ها و همسایه‌ها صحبت می‌کنیم، درباره روش‌های ساده کاهش مصرف توضیح می‌دهیم و تلاش می‌کنیم این موضوع را به یک دغدغه عمومی تبدیل کنیم.

به گفته آن‌ها، ویژگی مهم این طرح، محله‌محور بودن آن است؛ یعنی فرهنگ‌سازی نه از طریق شعارهای کلی، بلکه از مسیر ارتباطات نزدیک و روزمره میان همسایه‌ها شکل می‌گیرد. نوجوانان با حضور در برنامه‌های محلی، جلسات فرهنگی و حتی گفت‌وگوهای کوتاه در کوچه‌ها تلاش می‌کنند اهمیت مدیریت مصرف انرژی را یادآوری کنند.

یکی از دانش‌آموزان می‌گوید: وقتی پیام صرفه‌جویی را یک همسایه یا یک نوجوان از همان محله بگوید، اثرش بیشتر است. چون مردم احساس می‌کنند این موضوع مربوط به زندگی روزمره خودشان است.

در چارچوب همین برنامه، برخی از نوجوانان مسئول اطلاع‌رسانی درباره راهکارهای ساده کاهش مصرف برق و گاز شده‌اند، برخی دیگر درباره استفاده کمتر از خودروهای شخصی صحبت می‌کنند و گروهی نیز تلاش می‌کنند خانواده‌ها را با ظرفیت‌های انرژی‌های پاک مانند نیروگاه‌های خورشیدی خانگی آشنا کنند.

تداوم این حرکت محله‌محور، حالا شکل منسجم‌تری به خود گرفته است. به گفته فعالان این طرح، پس از انتخاب «سفیران نوجوان انرژی» در هر محله، جلسات آموزشی کوتاهی برای آن‌ها  در محل تجمعات شبانه برگزار شده تا با مفاهیم پایه‌ای مصرف برق، گاز و بنزین، هزینه‌های تولید انرژی و پیامدهای مصرف بی‌رویه آشنا شوند.

یکی از مربیان این برنامه می‌گوید: سعی کردیم اطلاعات را به زبان ساده در اختیار نوجوانان قرار دهیم؛ اینکه هر کیلووات ساعت برق چگونه تولید می‌شود، چه میزان سوخت برای آن مصرف می‌شود و صرفه‌جویی چه تأثیری در کاهش فشار به شبکه دارد. وقتی نوجوان موضوع را دقیق بفهمد، می‌تواند آن را درست منتقل کند.

در مرحله بعد، این نوجوانان با طراحی فعالیت‌های کوچک محلی، پیام خود را به خانواده‌ها منتقل می‌کنند؛ از نصب پوسترهای ساده در مجتمع‌های مسکونی گرفته تا گفتگوهای چهره‌به‌چهره و حتی تشکیل گروه‌های مجازی محله‌ای برای ارائه نکات کاربردی مدیریت مصرف توسط این دانش‌آموزان انجام می‌شود.

پیوند صرفه‌جویی با تولید انرژی پاک

اما روایت اردبیل از انرژی تنها به کاهش مصرف محدود نمی‌شود. در کنار این پویش‌های مردمی، توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر نیز در استان در حال گسترش است؛ مسیری که می‌تواند مکمل فرهنگ صرفه‌جویی باشد.

فرشید شالچی مجری نیروگاه‌های تجدیدپذیر شرکت توزیع نیروی برق استان اردبیل از فعالیت ۳۲۴ نیروگاه خورشیدی خانگی در استان خبر می‌دهد؛ نیروگاه‌هایی با مجموع ظرفیت ۱.۸ مگاوات که اکنون در حال بهره‌برداری هستند.

وی در این‌باره می‌گوید:علاوه بر نیروگاه‌های مگاواتی، نیروگاه‌های پشت‌بامی و خانگی نیز در استان فعال هستند. در حال حاضر ۳۲۴ نیروگاه خانگی با ظرفیت مجموع ۱.۸ مگاوات در مدار بهره‌برداری قرار دارد.

به گفته وی، یک نیروگاه خورشیدی ۶ مگاواتی نیز هم‌اکنون در استان فعال است و ۱۰ پروژه سه مگاواتی دیگر توسط شرکت توزیع نیروی برق استان در دست اجرا قرار دارد.

بر اساس برنامه‌ریزی‌ها، با تکمیل این طرح‌ها و راه‌اندازی نیروگاه‌های بخش خصوصی و خانگی، در مجموع حدود ۱۰۰ مگاوات برق تجدیدپذیر وارد مدار خواهد شد؛ ظرفیتی که می‌تواند بخشی از نیاز استان را بدون اتکا به سوخت‌های فسیلی تأمین کند.

تسهیلات ۳۰۰ میلیون تومانی برای نیروگاه‌های خانگی

شالچی با اشاره به حمایت‌های در نظر گرفته‌شده برای توسعه این نیروگاه‌ها می‌گوید:قراردادی با اداره کار منعقد شده تا همشهریان بتوانند برای احداث نیروگاه‌های خورشیدی خانگی اقدام کنند. بر اساس این طرح، حدود ۳۰۰ میلیون تومان تسهیلات به متقاضیان پرداخت می‌شود.

به گفته وی، با توجه به خرید تضمینی برق تجدیدپذیر توسط دولت، سرمایه‌گذاری در این حوزه توجیه‌پذیر است و بازگشت سرمایه معمولاً در مدت حدود پنج سال انجام می‌شود.

به این ترتیب، مدیریت مصرف از یک‌سو و تولید انرژی پاک در مقیاس خانگی از سوی دیگر، دو بال حرکت استان به سمت آینده‌ای پایدارتر شده‌اند؛ مسیری که نوجوانان فعال در طرح‌های محله‌محور نیز تلاش دارند آن را به مردم معرفی کنند.

تصویر مصرف بنزین در اردبیل/ هر اردبیلی روزانه ۱.۳۳ لیتر بنزین مصرف می‌کند

با این حال تصویر مصرف انرژی در استان تنها به برق محدود نمی‌شود. در حوزه فرآورده‌های نفتی نیز آمارها نشان می‌دهد که همچنان نیاز به اصلاح الگوی مصرف وجود دارد.

مدیر شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی منطقه اردبیل با اشاره به جمعیت حدود یک میلیون و ۳۰۰ هزار نفری استان می‌گوید: میزان فروش بنزین در استان حدود یک میلیون و ۸۰۰ هزار لیتر در روز است که بر این اساس سرانه مصرف هر اردبیلی به طور میانگین ۱.۳۳ لیتر در روز است.»

میر داود سیدی با بیان اینکه سرانه مصرف بنزین در کشور حدود ۱.۲۷ لیتر برای هر نفر در روز است، می‌افزاید:رقم مصرف در استان اردبیل اندکی بالاتر از میانگین کشوری است و همین موضوع لزوم توجه بیشتر به صرفه‌جویی را نشان می‌دهد.

به گفته وی، در سطح کشور روزانه حدود ۱۲۴ میلیون لیتر بنزین مصرف می‌شود و هر خودروی سبک به طور متوسط ۶ لیتر در روز مصرف دارد. این در حالی است که میانگین جهانی سرانه مصرف بنزین حدود ۰.۶ لیتر برای هر نفر در روز برآورد می‌شود؛ رقمی که نشان می‌دهد ایران همچنان در زمره کشورهای با مصرف نسبتاً بالا قرار دارد.

از یک لامپ تا یک سبک زندگی

در چنین شرایطی، پیام نوجوانان اردبیلی معنایی فراتر از یک شعار ساده پیدا می‌کند. آن‌ها معتقدند اصلاح الگوی مصرف از رفتارهای کوچک روزمره آغاز می‌شود؛ از خاموش کردن چراغ‌های اضافی گرفته تا استفاده کمتر از خودروهای شخصی، هم‌سفر شدن، بهره‌گیری از حمل‌ونقل عمومی و حتی نصب یک پنل خورشیدی کوچک روی پشت‌بام خانه‌ها.

یکی از دانش‌آموزان می‌گوید ما نمی‌خواهیم فقط حرف بزنیم. می‌خواهیم نشان بدهیم نسل ما نسبت به خاک و منابع کشور بی‌تفاوت نیست. آینده روشن با تصمیم‌های کوچک امروز ساخته می‌شود.

اردبیل این روزها همزمان دو روایت از انرژی را تجربه می‌کند؛ روایتی از مصرف بالا و ضرورت اصلاح الگوها، و روایتی دیگر از امید، آگاهی و حرکت به سمت انرژی‌های پاک است.

شاید فاصله میان این دو روایت، همان فاصله میان روشن گذاشتن یک لامپ اضافی و خاموش کردن آن باشد؛ فاصله‌ای کوچک که اگر در مقیاس یک شهر و یک کشور تکرار شود، می‌تواند تفاوتی بزرگ در آینده انرژی رقم بزند.