سبلان ما گزارش می‌دهد؛

روایت کشاورزان اردبیلی از برکات علم در مزارع

قدیم بذر را می‌پاشیدیم و منتظر باران می‌ماندیم؛ گاهی هم محصول به‌خاطر آفت نابود می‌شد» این روایت یک کشاورز اردبیلی از گذشته است؛ روایتی که امروز با برگزاری «روز مزرعه» و ورود دانش به مزارع، رنگی تازه گرفته است.

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «سبلان ما»، استان اردبیل به‌عنوان یکی از قطب‌های کشاورزی کشور، این روزها مسیر تحول از کشاورزی سنتی به علمی را از طریق برگزاری دوره‌های تخصصی در مزارع می‌کند. اما چرا این دوره‌ها برای عموم مردم و شهروندان اهمیت دارد؟ پاسخ در دو کلمه «امنیت غذایی» و اهمیت «روز مزرعه» نهفته است.

در واقع روز مزرعه پل ارتباطی آزمایشگاه و سفره مردم بوده و تلاشی است تا یافته‌های پژوهشی محققان، مستقیماً در قلب مزارع به کشاورز منتقل شود. اهمیت این موضوع زمانی مشخص می‌شود که بدانیم هرچه دانش فنی کشاورز بالاتر رود، مصرف سموم و کودهای شیمیایی بهینه‌تر شده و در نتیجه، محصولی سالم‌تر و با کیفیت‌تر به دست شهروندان در مراکز خرید و بازار می‌رسد.

کاهش ضایعات در هشجین؛ جلوگیری از هدررفت سرمایه‌های ملی

در دوره آموزشی «تنظیمات صحیح کمباین» که در هشجین برگزار شد، تمرکز بر کاهش ضایعات برداشت بود. در این دوره آزمایشی از نگاه یک شهروند، هر دانه گندمی که به دلیل تنظیم نبودن کمباین روی زمین می‌ریزد، به معنای هدررفت بخشی از منابع آبی و خاکی کشور است. تنظیم دقیق این ماشین‌آلات، از هدررفت هزاران تن محصول جلوگیری کرده و به پایداری تولید نان کمک می‌کند.

در همین رابطه، امیرحسین، جوان ۲۸ ساله‌ای که از بخش‌های جنوبی استان اردبیل در این دوره شرکت کرده بود، به خبرنگار «سبلان ما»،گفت: تا پیش از این کارگاه، خیلی از ما تنظیمات کمباین را تجربی و چشمی انجام می‌دادیم. اما امروز با محاسبات ریاضی و فنی یاد گرفتیم چطور جلوی ریزش حتی نیم درصد از دانه گندم را بگیریم.

 این راننده کمباین ادامه داد: شاید در مقیاس یک مزرعه کوچک به چشم نیاید، اما وقتی در سطح هزاران هکتار حساب کنید، جلوگیری از ریزش یعنی گندم بیشتر، آرد باکیفیت‌تر و در نهایت نان بهتری که روی سفره مردم شهر می‌نشیند

 به گفته امیر حسین این کارگاه چشم آنها را روی ارزش تک‌تک دانه‌ها باز کرد.

 افزایش ۲۰ درصدی محصول در نمین؛ گامی برای خودکفایی در روغن

 در مزارع روستای «ننه کران» نمین، محققان با معرفی روش‌های مکانیزه و استفاده از کودهای بذرمال، از احتمال افزایش ۲۰ درصدی تولید کلزا خبر دادند. قاسمی‌فهیم، محقق کشاورزی، در این برنامه در جمع کشاورزان تأکید کرد: عبور از روش‌های منسوخ، بهره‌وری را به شدت بالا می‌برد.

 در حاشیه این بازدید علمی، سراغ مشهدی غفور، کشاورز باسابقه و ۶۸ ساله اردبیلی رفتیم که دست‌های پینه‌بسته‌اش نشان از نیم قرن تلاش در مزارع دیم داشت. او با لبخندی که از سر رضایت بود، درباره اهمیت این دوره‌ها  به خبرنگار «سبلان ما»، گفت: قدیم، ما بذر را می‌پاشیدیم و منتظر باران می‌ماندیم؛ خیلی وقت‌ها محصول به خاطر آفت یا کم‌قوتی خاک از بین می‌رفت. امروز در این «روز مزرعه» فهمیدم چطور کودهای بذرمال می‌توانند ریشه گیاه را قوی کنند تا با کم‌آبی مبارزه کند

. وی ادامه داد: اگر ما پیرمردها هم پا‌به‌پای علم روز حرکت نکنیم، بچه‌های ما در شهرها فردا برای یک بطری روغن یا یک قرص نان باید هزینه بیشتری بدهند. امنیت غذایی مردم شهر به همین آموزش‌ها بستگی دارد؛ وقتی محصول ما با این روش‌ها ۲۰ درصد بیشتر شود، برکتش مستقیماً به سفره همه مردم می‌رسد

 توصیه‌های فنی برای سلامت محصول 

سیف‌ امیری کارشناس جهاد کشاوزی اردبیل نیز در این بازدید با هشدار نسبت به مصرف بی‌رویه کودهای خاکی که میکروارگانیسم‌های مفید خاک را از بین می‌برند، بر «محلول‌پاشی» و مبارزه اصولی با آفاتی مثل «شته مومی» تأکید کرد

به گفته این کارشناس این رویکرد علمی تضمین می‌کند که محصولات تولیدی استان اردبیل، با حداقل باقیمانده سموم و در بالاترین سطح سلامت به دست خانواده‌ها برسد. در نهایت، تداوم این دوره‌های آموزشی  و برگزپایی روز مزرعه نه تنها باعث ثروتمند شدن جامعه کشاورزی می‌شود، بلکه با مدیریت منابع آب و خاک و تولید انبوه و باکیفیت، آرامش خاطر را برای شهروندان در تأمین مایحتاج اساسی فراهم می‌کند.

تداوم آموزش و ترویج در مزارع استان اردبیل

در کنار این برنامه‌ها، شواهد میدانی نشان می‌دهد که آموزش، مهارت‌آموزی و برگزاری «روز مزرعه» امروز به یک جریان زنده و گسترده در جای‌جای استان اردبیل تبدیل شده است؛ جریانی که از سرعین و کوثر تا بیله‌سوار و دیگر مناطق، با هدف پیوند دانش روز با تجربه کشاورزان در حال گسترش است.

در شهرستان سرعین نیز همزمان با هفته جهاد کشاورزی، برنامه آموزشی و ترویجی «روز مزرعه» با حضور محققان بخش حبوبات دیم کشور و استان، مسئولان و کشاورزان نخودکار مناطق سردسیر برگزار می‌شود؛ برنامه‌ای که در قالب مزرعه الگویی طرح پایداری تولید در دیمزارها، به بررسی اثر کشت پاییزه و بهاره بر عملکرد ارقام مختلف نخود و عدس در شرایط دیم می‌پردازد. در این مزرعه، ارقام جدید و اصلاح‌شده نخود دیم شامل «روشنا»، «زرین» و «تابان» و نیز ارقام عدس «بیله‌سوار» و «محلی» در حال ارزیابی هستند؛ اقدامی که می‌تواند به توسعه کشت مکانیزه و پاییزه، کاهش خسارت بیماری‌ها، تقویت تناوب زراعی و بهبود درآمد کشاورزان منجر شود.

در بیله‌سوار نیز همزمان با برداشت مزارع الگویی، برنامه ترویجی «روز مزرعه» در پایگاه نوآوری غلات گرمسیری برگزار شد؛ نشستی میدانی که در آن محققان و کشاورزان رو در رو درباره ویژگی‌ها، ظرفیت تولید و سازگاری ارقام مختلف غلات با شرایط اقلیمی منطقه گفت‌وگو کردند. در این برنامه، بر اهمیت روز مزرعه به عنوان حلقه اتصال تحقیقات و اجرا تأکید شد و توصیه‌های فنی لازم برای برداشت به‌موقع، تنظیم صحیح کمباین، کاهش ریزش محصول، حفظ کیفیت دانه و مدیریت بقایای گیاهی به بهره‌برداران ارائه شد؛ نکاتی که مستقیماً در کاهش ضایعات و افزایش درآمد کشاورزان اثرگذار است.

شهرستان کوثر نیز از این حرکت علمی و ترویجی بی‌نصیب نمانده است. در پایگاه نوآوری طرح پایداری تولید این شهرستان، برنامه آموزشی ـ ترویجی «روز مزرعه» با حضور محققان، کارشناسان و بهره‌برداران برگزار شد و ارقام مختلف گندم و جو از نظر سازگاری، عملکرد و ظرفیت تولید مورد ارزیابی قرار گرفت. در این برنامه، آموزش و ترویج به عنوان مؤثرترین ابزار انتقال دانش و فناوری به عرصه تولید معرفی شد و توصیه‌های تخصصی درباره تغذیه متعادل گیاه، مصرف اصولی کودهای ازته، کنترل به‌موقع علف‌های هرز، پایش آفات و بیماری‌ها و مدیریت صحیح آبیاری در اختیار کشاورزان قرار گرفت.

کشاورزی علمی به شکلی هدفمند در اردبیل در حال اجرا است

از سوی دیگر، این آموزش‌ها زمانی معنا و اثر واقعی خود را نشان می‌دهد که در میدان عمل نیز با مدیریت علمی همراه شود. چنان‌که مدیر حفظ نباتات سازمان جهاد کشاورزی استان اردبیل از اجرای موفق عملیات مدیریت عوامل خسارت‌زای گندم در بیش از ۴۴۳ هزار هکتار از مزارع استان خبر داده است؛ اقدامی گسترده که شامل مبارزه با علف‌های هرز، آفات و بیماری‌ها در مزارع آبی و دیم بوده و نشان می‌دهد کشاورزی علمی تنها در سطح کلاس و کارگاه باقی نمانده، بلکه در عرصه تولید نیز به شکلی هدفمند در حال اجراست.

برآیند همه این اقدامات، یک پیام روشن برای مردم دارد: «روز مزرعه» فقط یک برنامه تخصصی برای کشاورزان نیست، بلکه سرمایه‌گذاری مستقیم برای امنیت غذایی جامعه است. هر آموزش درست در مزرعه، به معنای مصرف بهینه آب و خاک، کاهش ضایعات، کنترل اصولی آفات، افزایش کیفیت محصول و در نهایت رسیدن نان، روغن و دیگر اقلام اساسی سالم‌تر و با قیمت منطقی‌تر به سفره مردم است.

 امروز در استان اردبیل، از مزارع گندم و کلزا گرفته تا نخود، عدس و غلات، بذر دانش در حال کاشت و برداشت است؛ بذری که ثمره آن، پایداری تولید، رونق معیشت کشاورزان و آرامش خاطر شهروندان در تأمین نیازهای اساسی خواهد بود.

انتهای خبر/ م