سبلان‌ما از میراث راکد تا موتور محرک گردشگری گزارش می‌دهد؛

خانه‌های تاریخی اردبیل؛ سرمایه‌ای خفته در خدمت اقتصاد و گردشگری

بافت کهن اردبیل با تکیه بر ۱۵ هزار مترمربع عرصه تاریخی و ۱۰ عمارت شاخص، در آستانه گذار از بناهای راکد به بنگاه‌های اقتصادی درآمدزا قرار دارد؛ پروژه‌ای که با تزریق سرمایه ۱۳۰ میلیارد تومانی به خانه خادم‌باشی کلید خورد.

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «سبلان ما»، خانه‌های تاریخی اردبیل تنها شناسنامه معماری و هویت فرهنگی این دیار نیستند، بلکه در شرایط امروز، به باور کارشناسان اقتصادی و میراث فرهنگی، یکی از مطمئن‌ترین پیشران‌های رشد اقتصادی، اشتغال‌زایی و تکمیل زنجیره ارزش گردشگری در استان به شمار می‌روند. تجربه‌های اخیر اثبات می‌کند که تبدیل این ابنیه از «بناهای هزینه‌بر و فرسوده» به «واحدهای خدماتی و اقامتی درآمدزا»، منافع چندوجهی برای بافت کهن شهری به همراه دارد.

صدای مردم محله؛ از رکود تا احیای بافت پیرامونی

این تغییرات بیش از هر کس، ساکنان قدیمی بافت تاریخی را امیدوار کرده است. یکی از شهروندان محله قدیمی اوچ‌دکان با اشاره به چالش‌های گردشگری می‌گوید: اردبیل سال‌هاست با چالش گردشگری تک‌بعدی یا اقامت‌های کوتاه‌مدت روبه‌رو است. اقامتگاه‌های سنتی و بوتیک‌هتل‌ها تجربه‌ای منحصربه‌فرد از زیست تاریخی و معماری اصیل فراهم می‌کنند؛ این جذابیت مستقیماً مدت ماندگاری مسافران و به تبع آن، سرانه هزینه مسافر در بازارها، رستوران‌ها و مراکز صنایع‌دستی شهر را افزایش می‌دهد.

در همین راستا، یکی از ریش‌سفیدان محله اوچ‌دکان نیز معتقد است: احیای خانه‌هایی مانند خادم‌باشی در محله اوچ‌دکان یا سرتیپ، تنها نجات یک عمارت نیست؛ بلکه ساماندهی محیط پیرامونی، بهسازی معابر، نوسازی جداره‌های شهری و بالا رفتن ارزش افزوده املاک مجاور را در پی دارد. این روند، محلات کهن و گاه فرسوده را به مقاصد زنده، امن و پرتردد گردشگری تبدیل می‌کند.

رونق اقتصادی و اشتغال پایدار با همت بخش خصوصی

انوشیروان محسنی بندپی، معاون گردشگری وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی در حاشیه آیین بهره‌برداری از خانه مرمت‌شده خادم‌باشی اظهار داشت: «اگر این بنای تاریخی به حال خود رها می‌شد، جز مخروبه‌ای از آن باقی نمی‌ماند، اما با همت مجموعه‌های مرتبط و ایجاد شرایط برای نگاه بلندمدت به آینده، زمینه احیا و بهره‌برداری دوباره از این بنای ارزشمند فراهم شد.

وی با اشاره به تبدیل بخش‌هایی از خانه تاریخی خادم‌باشی به مجموعه پذیرایی و رستوران تصریح کرد: «زمانی که وارد حجره‌های این خانه تاریخی می‌شویم، مشاهده می‌کنیم فضاهایی که هویت تاریخی خود را حفظ کرده‌اند، رونق اقتصادی پیدا کرده و زمینه ارزآوری و ایجاد اشتغال پایدار را فراهم کرده‌اند. چنین آثاری می‌توانند پیوندی مستحکم میان میراث فرهنگی و صنعت گردشگری ایجاد کنند.

محسنی بندپی افزود: در استان اردبیل ۹ بنای تاریخی قابل واگذاری وجود دارد که تاکنون ۳ بنا واگذار شده و ۶ بنای دیگر نیز آماده واگذاری است تا با مشارکت بخش خصوصی احیا و در اختیار عموم مردم و گردشگران قرار گیرد.

نقش بخش خصوصی در احیای ۱۵ هزار مترمربع بافت تاریخی

یحیی نقی‌زاده، مدیر حقوقی صندوق توسعه و احیای بناهای تاریخی کشور نیز با اشاره به سهم ۱۵ هزار مترمربعی خانه‌های تاریخی از بافت شهری اردبیل گفت: این بافت ارزشمند مجموعه‌ای نفیس از ۱۰ بنای تاریخی را در خود جای داده است که با تصمیم مدیریت در کشور، برای احیا، مدیریت و بهره‌برداری در اختیار صندوق توسعه و احیا قرار گرفت.

وی افزود: صندوق احیا با توجه به استقبال بخش خصوصی، توانست با جذب سرمایه‌گذار زمینه احیای مجموعه خادم‌باشی را با همکاری اداره‌کل میراث‌فرهنگی استان فراهم کند.

جذب ۱۰ همت سرمایه و برنامه واگذاری ۶ عمارت تاریخی

جلیل جباری، مدیرکل میراث فرهنگی استان اردبیل نیز در حاشیه آئین افتتاح این مجموعه با تأکید بر دستاوردهای اقتصادی اخیر گفت: «در شش ماه اخیر بالغ بر ۱۰ همت سرمایه‌گذاری در پروژه‌های گردشگری استان جذب شده است. راهبرد ما تکمیل زنجیره مدرن گردشگری و ایجاد تأسیسات استاندارد است تا ضمن ارتقای کیفیت خدمات، ارزش افزوده بیشتری نصیب اقتصاد استان و مردم منطقه شود.

وی با بیان اینکه از ۱۰ بنای شاخص استان، سه بنا واگذار شده و ۶ بنای دیگر همچنان در فرایند واگذاری است و یک بنا به بهره برداری کامل رسیده است،  تأکید کرد: برای برون‌رفت از این وضعیت، نیازمند تعریف یک سازوکار قانونی، شفاف و تسریع‌کننده برای واگذاری به بخش خصوصی هستیم تا با تغییر کاربری‌های هوشمندانه، ضمن حفظ اصالت تاریخی بنا، زمینه برای بهره‌برداری اقتصادی فراهم شود.

چالش‌های پیش‌رو؛ از اصلاح قراردادها تا هماهنگی مدیریت شهری

با وجود این افق روشن، بهره‌برداری کامل از این ظرفیت نیازمند رفع چند گره اساسی است. کندی در فرایند واگذاری‌های صندوق احیا و سنگینی سازوکارهای اداری، ورود سرمایه‌گذاران را با دشواری مواجه کرده است که بازنگری در قراردادها و اعطای مشوق‌های متناسب را می‌طلبد.

همچنین، ساماندهی ورودی‌ها، دسترسی به شبکه حمل‌ونقل و پارکینگ، و زیباسازی معابر همجوار بناها بدون همکاری شهرداری و سایر نهادهای خدمات‌رسان شهری ممکن نیست. بی شک تکمیل فازهای باقیمانده پروژه‌ها مستلزم تأمین اعتبارات حمایتی و تسهیلات کم‌بهره بانکی است تا سرعت تکمیل این پروژه‌ها که اکنون به قلب تپنده اقتصاد گردشگری اردبیل بدل شده‌اند، با افت مواجه نشود.

انتهای خبر/