به گزارش خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «سبلان ما»، ورود حدود ۴۵۰ هزار خودرو به استان اردبیل، به‌ویژه سرعین، از حجم بالای سفر به یکی از مهم‌ترین مقاصد گردشگری شمال‌غرب کشور حکایت دارد؛ ظرفیتی که می‌تواند برای هتل‌ها، مراکز آب‌درمانی، رستوران‌ها، فروشگاه‌ها، صنایع‌دستی و سایر کسب‌وکارهای محلی درآمد ایجاد کند، اما یک سؤال همچنان باقی است؛ چه میزان از این تردد به اقامت، هزینه‌کرد و رونق پایدار اقتصادی در استان تبدیل می‌شود؟

نماینده ولی‌فقیه در استان و امام جمعه اردبیل با اشاره به ورود حدود ۴۵۰ هزار خودرو به استان، به‌ویژه سرعین، این میزان تردد را ظرفیتی فوق‌العاده برای صنعت گردشگری دانسته است.

اما فعالان گردشگری معتقدند برای سنجش اثر واقعی این ظرفیت، نباید تنها به تعداد خودروهای ورودی نگاه کرد. مدت اقامت، ضریب اشغال مراکز اقامتی، میزان هزینه‌کرد گردشگران و تکرار سفر از شاخص‌هایی است که می‌تواند تصویر دقیق‌تری از وضعیت گردشگری استان ارائه دهد.

جعفر بذری، رئیس جامعه هتل‌ها و مراکز اقامتی استان اردبیل، سرعین را یکی از قطب‌های گردشگری شمال‌غرب کشور می‌داند؛ شهرستانی که علاوه بر چشمه‌های آب‌گرم و گردشگری سلامت، از ظرفیت‌هایی مانند دامنه سبلان، پیست اسکی آلوارس، روستاهای گردشگری، طبیعت کوهستانی، مراکز اقامتی، غذاهای محلی و صنایع‌دستی برخوردار است.

به گفته بذری، این ظرفیت‌ها در صورت قرار گرفتن در قالب یک برنامه منسجم می‌توانند سرعین را به مقصدی کامل برای گردشگران داخلی و خارجی تبدیل کنند.

گردشگری اردبیل همچنان فصلی است

با این حال، مسئله اصلی تنها جذب گردشگر نیست؛ بلکه ماندگار کردن آن است.

اگر مسافری وارد سرعین شود، چند ساعت یا یک شب بماند و سپس استان را ترک کند، بخش محدودی از ظرفیت اقتصادی سفر او در استان باقی می‌ماند. در مقابل، افزایش مدت اقامت می‌تواند هزینه‌کرد گردشگر در بخش‌های مختلف اقتصاد محلی را افزایش دهد.

بذری، فصلی بودن گردشگری و پایین بودن ماندگاری مسافران را از چالش‌های مهم سرعین عنوان می‌کند. در ماه‌های اوج سفر، مراکز اقامتی و گردشگری با حجم بالای مسافر مواجه هستند، اما در بخش قابل توجهی از سال ظرفیت‌های موجود به‌طور کامل مورد استفاده قرار نمی‌گیرد.

افزایش مصرف در روزهای اوج سفر

اثر حضور گردشگران را می‌توان در بازار مصرف سرعین نیز مشاهده کرد. عیسی کفیلی، مدیر جهاد کشاورزی شهرستان سرعین، می‌گوید مصرف روزانه شهرستان در شرایط عادی حدود ۲ تن است، اما در روزهای اوج مسافرپذیری این میزان به ۱۲ تا ۱۹ تن می‌رسد و این حجم نیاز بدون کمبود و وقفه در بازار توزیع می‌شود.

این افزایش چندبرابری مصرف نشان می‌دهد ورود گردشگران تنها به هتل‌ها و مراکز تفریحی محدود نمی‌شود و زنجیره‌ای از کسب‌وکارها و خدمات را تحت تأثیر قرار می‌دهد؛ از تأمین مواد غذایی و رستوران‌ها گرفته تا اقامت، حمل‌ونقل، فروشگاه‌ها و سایر فعالیت‌های خدماتی.

با این حال، همین آمار یک مسئله دیگر را نیز برجسته می‌کند؛ بخش قابل توجهی از این افزایش تقاضا در روزهای پیک سفر متمرکز است. بنابراین اگر این تقاضا در ماه‌های کم‌مسافر تداوم نداشته باشد، ظرفیت اقتصادی گردشگری همچنان با نوسان فصلی روبه‌رو خواهد بود.

راه‌ندازی رویداد مناسبتی راهکاری برای عبور از گردشگری فصلی

راهکار پیشنهادی فعالان این حوزه، حرکت از گردشگری فصلی به سمت گردشگری چهارفصل است؛ به این معنا که برای هر فصل، انگیزه مشخصی برای سفر به سرعین وجود داشته باشد.

گردشگری سلامت و آب‌درمانی می‌تواند یکی از پایه‌های این تغییر باشد. سرعین سال‌هاست با چشمه‌های آب‌گرم شناخته می‌شود و در صورت ارائه خدمات حرفه‌ای، می‌تواند از این ظرفیت برای جذب گردشگران سلامت استفاده کند.

در فصل زمستان نیز پیست‌های اسکی آلوارس و اوجور ظرفیت جذب گردشگر دارند و در بهار و تابستان، طبیعت‌گردی، کوهستان، روستاهای گردشگری، جشنواره‌ها و برنامه‌های فرهنگی می‌توانند بخشی از تقاضای سفر را پوشش دهند.

در کنار این ظرفیت‌ها، نگاه استان به بازار گردشگران خارجی نیز در حال تغییر است.

استاندار اردبیل آموزش نیروی انسانی و نحوه ارائه خدمات را در کنار توسعه زیرساخت‌های فیزیکی، از الزامات تبدیل استان به مقصد گردشگری خارجی دانسته و گفته است اردبیل در آینده می‌تواند مقصد گردشگران کشورهای عربی باشد.

این هدف نشان می‌دهد که توسعه گردشگری اردبیل تنها به افزایش تعداد مسافران داخلی محدود نیست و بازار خارجی نیز می‌تواند در برنامه‌های آینده استان جایگاه بیشتری پیدا کند.

اما جذب گردشگر خارجی نیازمند خدماتی متفاوت از گردشگری داخلی است؛ از آموزش نیروی انسانی و ارتقای کیفیت خدمات گرفته تا ایجاد بسته‌های مشخص گردشگری، به‌ویژه در حوزه سلامت، اقامت و تفریح.

سرمایه‌گذاری؛ حلقه‌ای که هنوز کامل نشده است

در این میان، سرمایه‌گذاری نیز یکی از حلقه‌های مهم زنجیره توسعه گردشگری است؛ حلقه‌ای که فعالان این حوزه همچنان برای تقویت آن با موانعی روبه‌رو هستند.

بذری افزایش هزینه‌های انرژی، دستمزد، تعمیر و نگهداری و مواد مصرفی را از مشکلات فعالان گردشگری عنوان کرده و طولانی بودن فرآیندهای اداری، صدور مجوز و تغییر کاربری را نیز از موانع سرمایه‌گذاری دانسته است.

به گفته او، سرمایه‌گذار باید اطمینان داشته باشد که دستگاه‌های اجرایی در کنار او قرار دارند و فرآیند سرمایه‌گذاری با بروکراسی‌های طولانی متوقف نمی‌شود.

از سوی دیگر، توسعه گردشگری تنها با افزایش ظرفیت اقامتی یا ساخت پروژه‌های جدید محقق نمی‌شود. اتصال مقاصد گردشگری استان به یکدیگر می‌تواند مدت حضور گردشگر را افزایش دهد.

طراحی تورهای ترکیبی میان سرعین، اردبیل، سبلان و دیگر شهرستان‌ها، توسعه گردشگری روستایی، معرفی غذاهای محلی و صنایع‌دستی و برگزاری جشنواره‌ها از جمله راهکارهایی است که می‌تواند گردشگر را از یک مسافر عبوری به گردشگری با ماندگاری بیشتر تبدیل کند.

۴۵۰ هزار خودرو؛ یک بازار بالقوه

در واقع، ۴۵۰ هزار خودرو را نمی‌توان معادل ۴۵۰ هزار گردشگر یا یک شاخص قطعی از درآمد گردشگری دانست؛ اما این عدد می‌تواند نشانه‌ای از اندازه بازاری باشد که استان در اختیار دارد.

آمار افزایش مصرف در سرعین نیز نشان می‌دهد که در روزهای اوج سفر، ورود مسافر چگونه تقاضا در بازار محلی را چند برابر می‌کند. مسئله اینجاست که چگونه می‌توان این تقاضای فصلی را به فعالیت اقتصادی پایدار در طول سال تبدیل کرد.

مسئله اصلی برای اردبیل اکنون این نیست که چگونه فقط خودروهای بیشتری را وارد استان کند؛ مسئله این است که چگونه از مسافرانی که وارد استان می‌شوند، ارزش اقتصادی بیشتری ایجاد کند.

هر شب اقامت بیشتر، هر خرید از یک واحد محلی و هر سفر دوباره می‌تواند بخشی از این ظرفیت را به درآمد تبدیل کند.

اردبیل از نظر جاذبه‌های طبیعی، گردشگری سلامت، آب‌درمانی، کوهستان، روستاهای گردشگری و ظرفیت‌های فرهنگی، امکانات قابل توجهی در اختیار دارد. چالش اصلی، اتصال این ظرفیت‌ها به یکدیگر و تبدیل آنها به یک محصول گردشگری منسجم است.

اگر توسعه زیرساخت، آموزش نیروی انسانی، کیفیت خدمات، سرمایه‌گذاری و برنامه‌ریزی برای گردشگری چهارفصل همزمان دنبال شود، ۴۵۰ هزار خودرو می‌تواند از یک عدد مربوط به تردد جاده‌ای فراتر رفته و به بخشی از یک زنجیره اقتصادی گسترده‌تر تبدیل شود؛ زنجیره‌ای که اثر آن در درآمد کسب‌وکارهای محلی و ایجاد اشتغال پایدار قابل مشاهده باشد.

انتهای خبر/ م