سبلان‌ما گزارش می‌دهد؛

فرسایش خاک؛ تهدیدی جدی برای آینده کشاورزی اردبیل

حفاظت از خاک نیازمند همکاری همگانی است؛ مسئولان با سیاست‌گذاری، دانشگاهیان با پژوهش و کشاورزان با مدیریت صحیح مصرف آب و حفظ پوشش گیاهی. تنها با این نگاه مشترک می‌توان این عنصر حیاتی را برای نسل‌های آینده حفظ کرد.

به گزارش خبرنگار اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «سبلان ما»، خاک شاهرگ حیات سیاره زمین است؛ عنصری حیاتی که وابستگی مستقیم رویش گیاهان، امنیت غذایی و در نهایت بقای جوامع بشری به سلامت آن گره‌خورده است. در دوران کنونی که چالش‌های زیست‌محیطی ابعاد گسترده‌ای یافته، فرسایش خاک به یک نگرانی جهانی و یک تهدید جدی تبدیل شده است. این مسئله در استانی با پیشینه و اهمیت کشاورزی بالا همچون اردبیل اهمیتی دوچندان پیدا می‌کند؛ جایی که معیشت بسیاری از مردم به حاصلخیزی زمین وابسته است.

 در پاسخ به این دغدغه ملی، همایشی تخصصی در دانشگاه محقق اردبیلی برگزار شد تا آخرین یافته‌ها و راهکارهای مقابله با این بحران مورد بررسی قرار گیرد. با این وجود، باید تأکید کرد که فرسایش خاک تنها محدود به مباحث دانشگاهی و تخصصی نیست. این پدیده، چالشی همگانی است که ضرورت دارد نه‌تنها جامعه دانشگاهی و فرهیختگان، بلکه تمامی مردم عادی و به طور ویژه کشاورزان زحمت‌کش منطقه، نسبت به آن حساسیت نشان داده و نقش خود را در حفاظت از این سرمایه ملی ایفا کنند.

میزان تخریب خاک در اردبیل بالاست

 خاک که خود ترکیبی پیچیده از مواد معدنی، عناصر آلی و شبکه‌ای از میکروارگانیسم‌های زنده است، امروزه تحت فشارهای مضاعفی از جمله فرسایش بادی و آبی، آلودگی‌های شیمیایی و ورود مواد مخربی چون میکروپلاستیک‌ها قرار گرفته و سلامت آن به طور مستقیم امنیت زیستی جامعه را تهدید می‌کند، در این خصوص، کیومرث سفیدی، مدیرکل محیط‌زیست استان اردبیل در گفتگو با خبرنگار اجتماعی «سبلان ما»، می‌گوید: میزان تخریب خاک در کشور ما بالاست و استان اردبیل هم از این موضوع مستثنی نیست. در بخش مرکزی استان، سرعت وزش باد زیاد است و همین امر موجب فرسایش شدید خاک می‌شود.

 همچنین یاسر محمدزاده، مدیر آب و خاک سازمان جهاد کشاورزی استان اردبیل در گفتگو با خبرنگار اجتماعی «سبلان ما»، با اشاره به تفاوت شرایط مناطق استان افزود: در بخش‌های شمالی، فرسایش آبی و وقوع سیلاب‌های فصلی بیشتر مشاهده می‌شود، اما در مناطق مرکزی و جنوبی، فرسایش بادی سهم بالاتری دارد.

ورود میکروپلاستیک‌ها از معضلات نوظهور در فرسایش خاک

مدیرکل محیط‌زیست استان اردبیل اما همچنین درباره یکی از معضلات نوظهور در فرسایش خاک استان به خبرنگار «سبلان ما»، گفت: کشت‌های زیر نایلونی، به دلیل رهاشدن نایلون‌ها در زمین، باعث ورود میکروپلاستیک‌ها به خاک می‌شود و در درازمدت سلامت خاک را تهدید می‌کند.

کارشناسان همچنین تأکید کردند برای حفاظت از خاک تنها مراقبت از اراضی زراعی کافی نیست، بلکه باید از تخریب و تبدیل مراتع و جنگل‌ها به زمین‌های کشاورزی نیز جلوگیری شود.

 مدیر آب و خاک سازمان جهاد کشاورزی استان اردبیل در این باره گفت: پوشش گیاهی طبیعی نقش مؤثری در تثبیت خاک دارد. هر چه مراتع طبیعی تبدیل به زمین کشاورزی شوند، فرسایش خاک بیشتر می‌شود. گونه‌های گیاهی بومی طی قرن‌ها با خاک منطقه سازگار شده‌اند و حذف آن‌ها تعادل زیست‌محیطی را بر هم می‌زند.

هشدار نسبت به  فرسایش خاک در منطقه خداآفرین و دشت مغان

حسین ترابی، مشاور دفتر امور خاک جهاد کشاورزی استان اردبیل  و استاد دانشگاه شاهد تهران نیر در گفتگو با خبرنگار«سبلان ما»، به وضعیت  فرسایش خاک در منطقه خداآفرین اشاره کرد و گفت: در واحد عمرانی خداآفرین۲ متأسفانه مراتع ارزشمند به زمین‌های زراعی تبدیل شده‌اند. این خاک‌ها بسیار حساس و قدیمی‌اند با لایه‌های گچی در معرض خطر فرسایش قرار دارند.

وی ادامه داد: فراوانی آب نباید دلیلی برای مصرف بی‌رویه آن باشد، زیرا این امر تبعات جبران‌ناپذیری به دنبال دارد. با توجه به اینکه بخشی از این آب، املاح را در خود حل کرده و به سمت پایین‌ترین نقطه، یعنی دشت مغان سرازیر می‌شود، ممکن است با انحلال املاح به خاک دشت مغان آسیب برساند، این وضعیت برای گیاهان حساسی نظیر بادام‌زمینی و سویا کشنده است و  تداوم این روند، نگرانی را در مورد آسیب رسیدن به محصول پنبه نیز افزایش می‌دهد.

او با تأکید بر راهکار علمی افزود: ایجاد شبکه‌های زهکشی در اراضی دشت مغان ضروری است تا از تجمع آب و افزایش غلظت املاح جلوگیری شود.

 زهکشی اراضی دشت مغان برای جلوگیری از فرسایش خاک 

محمدزاده مدیر آب و خاک سازمان جهاد کشاورزی استان اردبیل  در این مورد می‌گوید: در سال‌های اخیر، حدود ۲۰ هزار هکتار از اراضی سد پایاب زهکشی شده و در سه سال گذشته نیز برای حفاظت از خاک، زهکشی ۱۵۰۰ هکتار دیگر انجام گرفته است. با این حال، باید سرعت این طرح‌ها افزایش یابد تا نواحی دارای سطح ایستابی بالا زودتر سامان یابند.

حفاظت از خاک نیازمند همکاری همگانی است

فرسایش خاک در استان اردبیل نه‌تنها تهدیدی برای زمین‌های کشاورزی بلکه خطری برای آینده اقتصاد و زیست این منطقه است. اگر خاک از بین برود، همه زحمت کشاورزان، تلاش پژوهشگران و سرمایه‌های طبیعی از میان می‌رود.

حفاظت از خاک نیازمند همکاری همگانی است: مسئولان با سیاست‌گذاری، دانشگاهیان با پژوهش، و کشاورزان با مدیریت صحیح مصرف آب و حفظ پوشش گیاهی. تنها با این نگاه مشترک می‌توان این عنصر حیاتی را برای نسل‌های آینده حفظ کرد.

انتهای خبر/ ش