سبلان‌ما گزارش می‌دهد؛

صرفه‌جویی خانگی؛ نجات منابع زیرزمینی آب

با توجه به وضعیت ذخایر آب استان اردبیل و کاهش ۴۵ درصدی ورودی آب سدها، حالا فرهنگ مصرف بهینه آب در خانه‌تکانی نوروز، دیگر یک توصیه اخلاقی نیست، بلکه یک ضرورت استراتژیک برای حفظ پایداری منابع آبی استان است.

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «سبلان ما»، با آغاز تب و تاب خانه‌تکانی در بسیاری از خانواده‌ها، نو شدن فضا با شور و شوق همراه است، اما در میان این تکاپوی تمیزی دغدغه حیاتی و ملی صرفه‌جویی در مصرف آب نباید به فراموشی سپرده شود. در شرایطی که کشور همچنان با چالش کم‌آبی و خشکسالی دست و پنجه نرم می‌کند، مدیریت هوشمندانه منابع آبی در ایام پایانی سال که مصرف به اوج خود می‌رسد، ضامن پایداری ذخایر برای فصول گرم پیش رو است. این گزارش به بررسی توصیه‌های کارشناسان و دغدغه‌های شهروندان در خصوص تلفیق سنت خانه‌تکانی با فرهنگ مصرف بهینه آب می‌پردازد.

وضعیت ذخایر آبی استان اردبیل؛ هشدارهای کارشناسی و مطالبات مردمی

 طبق آنچه که آب منطقه‌ای اردبیل در پرتال اطلاع رسانی خود اعلام کرده است: ظرفیت منابع آب استان اردبیل ۲ میلیارد و ۱۵۲ میلیون مترمکعب است؛ ۸۲ درصد از این میزان را آب‌های سطحی تشکیل می‌دهد که بخش عمده آن نیز همه‌ساله در بخش کشاورزی مصرف و میزان بسیار کمی از آن ذخیره‌سازی می‌شود.

بیش از ۹۰ درصد آب استان در بخش کشاورزی مصرف می‌شود و این در حالی است که این رقم در کشورهای توسعه یافته کمتر از ۵۰ درصد است.

حجم سدهای استان اردبیل ۵۷۵ میلیون مترمکعب است که شامل ۴۳ سد کوچک و ۱۱ سد بزرگ می‌شود.
وضعیت آبخوان دشت اردبیل خوشایند نیست و بیشتر چاه‌های پیزومتری (اندازه‌گیری و مشاهده) در حال خشک شدن است که این امر حالت نزولی و افت سطح آب در این منطقه را نشان می‌دهد.

چهار محدوده مطالعاتی مغان- پارس‌آباد، خلخال- طارم، مشگین‌شهر و اردبیل در سطح استان مشخص شده که از نظر منابع آب زیرزمینی، بیشتر محدوده مطالعاتی اردبیل و سپس مشگین‌شهر حائز اهمیت است.

شهرهای اردبیل، نمین و عنبران، خلخال و مشگین شهر در تنش آبی قرار دارند و شرکت آب منطقه‌ای اردبیل برای گذر از تنش آبی، اقدامات گسترده‌ای در تکمیل طرح‌های آبرسانی این مناطق انجام داده تا بخش قابل توجهی از مشکلات کم‌آبی مرتفع شود.

و البته غیر از اصلاح الگوی کشت و توسعه آبیاری نوین، راهکارهای کاهش مصرف آب باید توسط کارشناسان جهاد کشاورزی استان بر سر مزارع ترویج یابد تا شاهد تغییر رویکردها در این بخش باشیم.

ورودی‌های سدهای اردبیل ۴۵ درصد کاهش یافت

رحمت سلیمی، کارشناس مسئول رودخانه‌های استان اردبیل، با ارائه آماری نگران‌کننده، بر لزوم هوشیاری تأکید کرد و اظهار داشت: با وجود اینکه بارش‌های امسال نسبت به میانگین بلندمدت ۹ درصد کاهش داشته است، مخازن سدها که حجمی معادل ۱۷۵ میلیون متر مکعب دارند، اکنون با ۲۱۰ میلیون متر مکعب آبگیری شده‌اند. اگرچه این میزان آبگیری افزایش ۱۶ درصدی را نسبت به حجم مخزن نشان می‌دهد، اما نکته حیاتی آن است که ورودی‌های سدهای ما نسبت به سال گذشته ۴۵ درصد کاهش یافته است. این آمار نشان می‌دهد که اتکای فعلی صرفاً بر ذخایر باقی‌مانده است و با افزایش مصرف در روزهای پایانی سال، این ذخایر در معرض خطر قرار می‌گیرند.

سلیمی تأکید کرد:  با چند تغییر ساده در روال خانه‌تکانی می‌توان از هدر رفتن حجم زیادی از آب جلوگیری کرد.

راهکارهای ساده برای جلوگیری از اتلاف هزاران مترمکعب آب

شهروندان نیز به خوبی نسبت به این چالش آگاه هستند، یکی از شهروندان با اشاره به روش‌های سنتی شست‌وشو، بیان کرد: ما دیگر نمی‌توانیم مثل گذشته هر کاری را با آب فراوان انجام دهیم. این خانه تکانی نوروز باید متفاوت باشد. من امسال به جای آبکشی مکرر فرش‌ها، فقط از خدمات قالیشویی‌های مجهز به سیستم‌های کم‌مصرف استفاده کردم. آب، فقط برای خانه تکانی نیست؛ برای آینده فرزندانمان است. اگر امروز صرفه‌جویی نکنیم، تابستان که بیاید، همین آب شست‌وشو را برای نوشیدن کم خواهیم داشت. مدیریت منابع و صرفه‌جویی خانگی، وظیفه ماست تا ظرفیت سدها برای عبور از تابستان حفظ شود.

 این دیدگاه نشان می‌دهد که بخشی از جامعه به سمت جایگزینی روش‌های پرمصرف با روش‌های کم‌مصرف‌تر گرایش دارند و البته توصیه‌های مردمی به سمت استفاده از روش‌های جایگزین متمرکز است؛ برای مثال، شست‌وشوی فرش‌ها به جای روش‌های سنتی، با سپردن به قالیشویی‌های مجاز یا استفاده از شست‌وشو با دستمال مرطوب یا روش‌های خشک در نظافت روزانه، می‌تواند به صرفه‌جویی قابل توجهی منجر شود. در نهایت، این مدیریت منابع به خود شهروندان بازمی‌گردد تا اطمینان حاصل شود که آب کافی برای مصارف حیاتی‌تر مانند آشامیدن، کشاورزی و سایر مصارف عمومی در تابستان پیش رو تأمین خواهد بود.

فرهنگ مصرف بهینه آب در خانه تکانی نوروز، دیگر یک توصیه اخلاقی نیست، بلکه یک ضرورت استراتژیک برای حفظ پایداری منابع در استان و کشور محسوب می‌شود. کاهش شدید ورودی سدها در کنار افزایش تقاضا در آستانه سال نو، زنگ خطری جدی است که نیازمند همت جمعی است. مدیریت هوشمندانه منابع و تغییر عادت‌های کوچک در شست‌وشوها و نظافت منزل، کلیدی‌ترین راه برای عبور موفقیت‌آمیز از تابستان و تضمین امنیت آبی برای تمامی بخش‌ها خواهد بود. شهروندان با مدیریت منابع و صرفه‌جویی خانگی، می‌توانند نقش مستقیمی در حفظ ظرفیت سدهای استان ایفا کنند.