یادداشت؛

ریل‌گذاری پژوهشی و ساختن اردبیل مترقی

اگر اردبیل بخواهد جایگاه واقعی خود را در گردشگری و کشاورزی کشور تثبیت کند، ناگزیر است مسیر توسعه خود را بر پایه پژوهش، دانش و نوآوری بنا نهد؛ مسیری که آینده‌ای پایدار و امیدبخش را برای نسل‌های بعدی رقم می‌زند.

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «سبلان ما»،  زهرا سلمانی فعال رسانه‌ای در یادداشتی نوشت: استان اردبیل با برخورداری هم‌زمان از ظرفیت‌های کم‌نظیر گردشگری و کشاورزی، یکی از مناطق راهبردی کشور به شمار می‌رود؛ ظرفیتی که بهره‌برداری درست از آن، بدون تکیه بر پژوهش‌های علمی و کاربردی، امکان‌پذیر نیست. پژوهش به‌عنوان پیشران توسعه، می‌تواند مسیر تصمیم‌گیری‌های کلان، سرمایه‌گذاری هدفمند و استفاده پایدار از منابع طبیعی و انسانی این استان را هموار کند و از اتلاف فرصت‌ها جلوگیری به عمل آورد.

در حوزه گردشگری، اردبیل دارای مزیت‌های رقابتی متعددی است؛ از جاذبه‌های تاریخی و فرهنگی مانند بقعه شیخ صفی‌الدین اردبیلی گرفته تا ظرفیت‌های طبیعی نظیر دامنه‌های سبلان، آبگرم‌های معدنی سرعین و نیر، دشت‌های سرسبز و اقلیم چهارفصل. با این حال، نبود پژوهش‌های جامع بازار، ضعف در شناخت ذائقه گردشگران داخلی و خارجی، و کمبود مطالعات راهبردی در زمینه برندینگ گردشگری، سبب شده است بخشی از این ظرفیت‌ها یا ناشناخته بماند یا به‌صورت مقطعی و غیر پایدار مورداستفاده قرار گیرد.

پژوهش‌های گردشگری می‌توانند با شناسایی دقیق نیازها، علایق و الگوهای رفتاری گردشگران، به طراحی بسته‌های متنوع سفر، توسعه گردشگری سلامت، طبیعت‌گردی و گردشگری روستایی کمک کنند. همچنین مطالعات علمی در حوزه زیرساخت‌ها، حمل‌ونقل، اقامت و خدمات جانبی، زمینه‌ساز افزایش رضایتمندی گردشگران و ماندگاری بیشتر آنان در استان خواهد شد؛ موضوعی که مستقیماً به افزایش درآمد و اشتغال پایدار منجر می‌شود. بدون پژوهش، برنامه‌ریزی‌ها اغلب سلیقه‌ای و کوتاه‌مدت بوده و آثار مخرب زیست‌محیطی و فرهنگی به دنبال خواهند داشت.

در بخش کشاورزی نیز اهمیت پژوهش دوچندان است. اردبیل به‌عنوان یکی از قطب‌های تولید محصولات استراتژیک نظیر گندم، سیب‌زمینی، عسل و محصولات باغی شناخته می‌شود و دشت مغان از ظرفیت‌های منحصربه‌فرد کشاورزی کشور برخوردار است. با این وجود، چالش‌هایی همچون تغییرات اقلیمی، کاهش منابع آبی، بهره‌وری پایین، خام‌فروشی محصولات و نوسانات بازار، آینده این بخش را تهدید می‌کند. پژوهش‌های علمی و فناورانه می‌توانند راهکارهای عملی برای افزایش بهره‌وری آب‌وخاک، اصلاح الگوی کشت، استفاده از ارقام مقاوم و توسعه کشاورزی دانش‌بنیان ارائه دهند.

تحقیقات کاربردی در حوزه کشاورزی، علاوه بر افزایش تولید، نقش مهمی در کاهش هزینه‌ها و ارتقای کیفیت محصولات ایفا می‌کند. همچنین پژوهش در زنجیره ارزش، بسته‌بندی، فراوری و بازاریابی محصولات کشاورزی، می‌تواند زمینه خروج کشاورزان از چرخه خام‌فروشی و افزایش درآمد آنان را فراهم آورد. پیوند میان دانشگاه‌ها، مراکز تحقیقاتی و بخش اجرایی، شرط اساسی موفقیت این رویکرد است؛ پیوندی که متأسفانه در بسیاری از موارد ضعیف بوده و نیازمند تقویت جدی است.

نکته مهم آن است که گردشگری و کشاورزی در اردبیل می‌توانند در قالب یک رویکرد پژوهش‌محور، مکمل یکدیگر باشند. توسعه گردشگری کشاورزی، معرفی محصولات بومی، برندسازی غذاهای محلی و ایجاد تجربه‌های اصیل برای گردشگران، از جمله ظرفیت‌هایی است که تنها با مطالعات دقیق و برنامه‌ریزی علمی قابل‌تحقق است. این هم‌افزایی می‌تواند علاوه بر تنوع‌بخشی به اقتصاد استان، به حفظ هویت فرهنگی و پایداری روستاها کمک کند.

پژوهش نه یک هزینه اضافی، بلکه سرمایه‌گذاری بلندمدت برای آینده اردبیل است. حمایت عملی از پژوهشگران، استفاده از نتایج تحقیقات در تصمیم‌گیری‌های اجرایی و پرهیز از نگاه شعاری به مقوله پژوهش، ضرورتی انکارناپذیر برای توسعه متوازن استان به شمار می‌رود.

اگر اردبیل بخواهد جایگاه واقعی خود را در گردشگری و کشاورزی کشور تثبیت کند، ناگزیر است مسیر توسعه خود را بر پایه پژوهش، دانش و نوآوری بنا نهد؛ مسیری که آینده‌ای پایدار و امیدبخش را برای نسل‌های بعدی رقم خواهد زد.