به گزارش خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «سبلان ما»، سعید نوریان فعال رسانه‌ای در یادداشتی نوشت: این روزها و در آستانه حلول ماه محرم، حال‌وهوای دارالارشاد و دارالامان اردبیل تماشایی است. مردم عاشق پیشینه این دیار با پشتوانه غنی مذهبی و تاریخی که دارند، با دیرینه عشق و ارادتی که به حضرت حسین شهید دارند، برای نمایش ارادت و عشقشان به روح نامیرای عشق در کالبد زمان، حضرت اباعبدالله الحسین علیه اسلام و شهدای دشت نینوا با برگزاری آئین‌هایی به استقبال ماه ماتم و عزای حسینی می‌روند. آیین‌های عزاداری در کهن شهر دارالارشاد و دارالایمان اردبیل، پیشینه‌ای دیرینه دارد.

عشق و ارادت مردم این دیار به حضرت اباعبدالله الحسین (ع)، زبانزد خاص و عام است و هر ساله هزاران نفر از جای‌جای ایران اسلامی و از آن‌سوی مرزها، با حضور در شهر اردبیل، عشق، ارادت و دلدادگی مردم حسینی این شهر را در ایام محرم به تماشا می‌نشینند و همراه با مردم عزادار این دیار برای حسین (ع) و یاران شهیدش اشک ماتم می‌ریزند.

 آیین‌های عزاداری مردم اردبیل از هشتم ذی‌الحجه، شب شهادت سفیر عشق، حضرت مسلم ابن عقیل آغاز و تا ۳۰ صفر، سالروز شهادت حضرت امام رضا علیه‌السلام ادامه می‌یابد.

 در شب شهادت حضرت مسلم ابن عقیل علیه‌السلام، حسینیان اردبیل با پیشاهنگی عزاداران محله دروازه (عالی‌قاپو) وای حسین گویان و سینه و زنجیرزنان در مسیر تاریخی شهر اردبیل، برای سفیر حسین علیه‌السلام عزاداری کرده و اشک ماتم می‌ریزند. این مراسم در حقیقت اعلان آغاز عزاداری‌های مردم حسینی اردبیل است.
 
با این آئین که هر سال باشکوه تمام و بانظم خاصی برگزار می‌شود، شهر اردبیل خود را برای برگزاری دیگر آئین‌های عزاداری آماده می‌کند.
 

آئین طشت گذاری که در آخرین روزهای ذی‌الحجه و در آستانه ماه محرم در اردبیل برگزار می‌شود، به‌عنوان سنتی کهن از مهم‌ترین آئین‌های مربوط به عزاداری‌ها و سوگواری‌های حضرت امام حسین علیه‌السلام در اردبیل است که نه‌تنها جایگاه و اهمیت خود را از دست نداده، بلکه روزبه‌روز به شکوه و رونق این آیین افزوده می‌شود. طشت گذاری، شاید تمثیلی از رفع تشنگی عزاداران حضرت امام حسین (ع) در مقابل تشنگی سید و سالار شهیدان است. این مراسم بانظم و ترتیب خاص محلات شش‌گانه اردبیل از چند روز مانده به ماه محرم آغاز می‌شود.
 
این مراسم مذهبی که در جریان برگزاری دهمین اجلاس بین‌المللی تجلیل از پیر غلامان حسینی در آبان‌ماه ۹۱ در اردبیل به‌عنوان یک میراث معنوی به ثبت رسمی رسیده است، از زمان صفویه در اردبیل به طور رسمی اجرا می‌شود و در حال حاضر و به تبعیت از شهر اردبیل به‌عنوان خاستگاه این مراسم معنوی، در شهرهای آذربایجان شرقی و غربی، تهران، زنجان و حتی در برخی از استان‌های آذری‌نشین کشور نظیر گیلان و مازندران این مراسم باشکوه با حضور عزاداران و دوستداران حضرت اباعبدالله الحسین علیه‌السلام برگزار می‌شود.

اما در اردبیل، آئین طشت گذاری از حسینیه مسجد اوچدکان (و در سال‌های اخیر امام زاده سید صدرالدین و امامزاده صالح علیهماالسلام) در روز بیست و شم ذی‌الحجه آغاز می‌شود و در روز ۲۷ ذی‌الحجه دو محله بزرگ‌تر از محلات شش‌گانه اردبیل (بر اساس یک تقسیم‌بندی در حوزه عزاداری، اردبیل شش محله دارد و هریک از این شش محله، دارای شاخه‌هایی است و مساجد و محلات دیگر تابع این شش محله اصلی هستند. تاوار یا طوی، پیر عبدالملک، سرچشمه، اونچی میدان یا گازران، عالی‌قاپو یا دروازه و اوچدکان، محلات شش‌گانه اردبیل را تشکیل می‌دهند) یعنی تاوار و اونچی میدان در مسجد جامع اردبیل طشت‌گذاری می‌کنند و در روزهای بیست و هشتم و بیست و نهم ذی‌الحجه نیز چهار محله دیگر و محلات تابع آن‌ها، آیین طشت گذاری را برگزار می‌کنند.

طشت‌های استفاده شده در این مراسم معمولاً بسیار قدیمی (و بیشتر موقوفه) از جنس مس یا برنز و بعضی‌هایشان بسیار بزرگ هستند. طشت‌ها را از چند روز قبل در محلی آماده می‌کنند و در روز طشت گذاری، ریش‌سفیدان محل، طشت‌ها را به دوش می‌گیرند و علما و سالخوردگان و بزرگان در جلو و مردم در پشت سر آن‌ها، سینه‌زنان یا زنجیرزنان (هر محله‌ای ابزار عزاداری خودش را دارد) به سمت مسجد محله حرکت می‌کنند. البته در بعضی از منازل هم که صاحب‌خانه‌اش نیت کرده، مراسم طشت گذاری انجام می‌شود. 

ورود طشت به مسجد و حسینیه‌ها و منازل با احترام بسیار زیادی انجام می‌شود و دسته حامل طشت، چند باری در داخل مسجد دور می‌زنند و نوحه‌خوانی می‌کنند و طشت‌ها را در قسمت مخصوصی که در ساختمان مسجد در نظر گرفته شده، قرار می‌دهند و پر از آب می‌کنند. روی طشت‌ها تخته تمییزی قرار داده و روی تخته‌ها، شمعدان‌ها را می‌گذارند و هنگام غروب کنار طشت صف‌کشیده و فاتحه می‌خوانند. (اصولاً صف‌کشیدن و رعایت ترتیب بزرگ‌تری و کوچک‌تری در همه عزاداری‌ها از الزامات عزاداری شهر اردبیل است).

 این سنت، با الهام از اقدام سالار شهیدان و یادآور رفتار جوانمردانه امام حسین (ع) است؛ واقعه کربلا و بسته‌شدن فرات به روی امام حسین (ع) و یارانشان و ایثارگری‌های سقای کربلا برای رساندن آب به تشنگان و حماسه‌آفرینی یارانی که با لبانی تشنه، شهد شهادت را نوشیدند، به‌یقین قداست و جایگاه والای آب را در فرهنگ شیعیان و به‌خصوص ایرانیان که از دیرباز نیز از جایگاه خاص و معنوی برخوردار بوده، عمق و وسعت بسیاری بخشیده است تا جایی که انعکاس این امر را در فرهنگ مردم و به‌خصوص در شکل‌گیری آداب‌ورسوم و آیین‌ها شاهد هستیم.

 براساس روایت‌های تاریخی، در مسیر راه کاروان کربلا قبل از رسیدن به دشت نینوا، سربازان حر بن یزید ریاحی در منطقه‌ای به نام "زباله" راه بر کاروان امام بسته و حرکت آن را متوقف ساخته‌اند.
 

 در این محل، سالار شهیدان علی‌رغم کمبود آب دستور می‌دهند طشت‌ها توسط آب‌های موجود در مشک‌ها پر شود که همیاران حسین (ع) و هم سربازان حر از آن استفاده کنند و نیز احشام موجود در هر دو کاروان نیز سیراب شوند.

 از قدیم‌الایام بعضی از مساجد فاتحه مخصوصی داشته و خانواده خاصی هم وارث اجرای آن فاتحه بوده‌اند. این طشت‌های آب در نظر مردم، جلوه مظلومیت و معصومیت حضرت امام حسین (ع) بوده و برخی بر این عقیده‌اند که این طشت‌ها شفادهنده‌اند و گاهی دخل می‌بندند و دعا می‌کنند و شمعی روشن می‌کنند. طشت‌گذاری به منزله اعلام رسمی سوگواری ماه محرم است. با این مراسم، عملاً" عروسی‌ها و جشن‌ها تعطیل می‌شود و تفریحات معمولی کمتر می‌گردد مغازه‌ها و به‌خصوص مغازه‌های داخل بازار سنتی اردبیل، سیاه‌پوش می‌شوند و مساجد و تکایا برای برگزاری مراسم آماده می‌شوند.
 

 هرساله و قبل از برگزاری آئین‌های طشت گذاری در مساجد و حسینیه‌ها، منازل و تکایا و امامزاده‌ها و بقاع متبرکه، مراسم استقبال از محرم هم برگزار می‌شود که در این آئین ضمن تکریم و بزرگداشت تلاش‌های صادقانه خادمان حسینی، شعار حسینیان اردبیل و بایدها و نبایدهای مداحی و عزاداری اعلام و تبیین می‌شود.

 امسال هم بیست و سومین دوره مراسم استقبال از محرم هم‌زمان با یک‌صد و سومین شب تجمع حماسی مردم ولایت‌مدار و انقلابی اردبیل در میدان بیعت اردبیل برگزار و توسط حضرت آیت‌الله سید حسن عاملی نماینده ولی‌فقیه در استان و امام‌جمعه اردبیل، شعار" در دنیایتان آزاده باشید" به‌عنوان شعار حسینیان اعلام و تعدادی از خادمان فرهنگ منو حسینی از محلات مختلف شهر مورد تکریم و تجلیل قرار گرفتند.

 در این روزهای خاص که کشورمان مورد هجمه دشمن آمریکایی صهیونی قرار گرفته است، طشت گذاری، این دیرینه آئین مذهبی اردبیل که نشان از عمق ارادت و عشق حسینیان دارالارشاد اردبیل به حضرت اباعبدالله الحسین علیه‌السلام در حالی برگزار می‌شود که مردم این شهر نام و یاد رهبر شهید و شهیدان جنگ تحمیلی ۳ را نیز گرامی داشته و همراه با عزاداری برای حسین شهید، برای مظلومیت قائد اعظم امت اسلام و سرداران شهید و شهدای جنگ تحمیلی ۳ سوگواری می‌کنند.